Gevolgen van straling
Je hoeft niets te geloven. Op de pagina Wetenschap over straling staan zestien wetenschappers en elf onderzoeken op een rij: wie ze zijn, waar ze werken en wat ze vonden. Deze pagina gaat over de volgende vraag: wat betekent dat nou concreet? Wat doet straling met een lichaam, en wat betekent dat voor je hond, je kat of je paard?
Ik vat hieronder samen wat die wetenschappers gevonden hebben. Niet meer en niet minder. Wat ik er zelf van vind, staat er duidelijk bij als mijn mening.
Overzicht: klachten en ziektes die je tot straling kunt herleiden
Dit is de korte versie. Alles wat hieronder staat, komt uit de artsenrichtlijn EUROPAEM (2016), het patiëntenonderzoek van de oncoloog Belpomme (150 patiënten met elektrogevoeligheid, 2020), de enquête van Stichting EHS onder ruim 400 mensen en het dossier op de wetenschapspagina. Met sterk bewijs markeer ik wat de artsenrichtlijn of meerdere onafhankelijke onderzoeken zo noemen; aanwijzingen betekent: gevonden in studies of consequent gemeld door patiënten, maar nog niet hard.
| Gebied | Klachten en ziektes | Hoe zeker |
|---|---|---|
| Slaap en energie | Moeilijk inslapen, onrustig slapen, minder diepe slaap, moe wakker worden; chronische vermoeidheid en uitputting; griepgevoel zonder griep. Bij Belpomme meldt 88% van de patiënten vermoeidheid en 74% slapeloosheid. Het is ook de klacht die het vaakst als burn-out wordt gediagnosticeerd terwijl de oorzaak in de slaapkamer ligt (blog). | sterk bewijs |
| Hoofd en zenuwstelsel | Hoofdpijn (88% bij Belpomme), druk in het hoofd of "strakke band", duizeligheid, concentratieproblemen en brain fog, vergeetachtigheid en kortetermijngeheugen, prikkelbaarheid, onrust, angst, depressieve stemming, tintelingen of branderige huid (dysesthesie, 82%). Bij kinderen: gedragsproblemen, ADHD-achtige klachten, leerachterstand (blog). | sterk bewijs |
| Oren en ogen | Tinnitus (oorsuizen, 60%), warm of pijnlijk oor, druk op het trommelvlies, overgevoeligheid voor harde geluiden en fel licht, wazig zien, druk achter de ogen. Tinnitus wordt versterkt door zware metalen in het lichaam (blog). | sterk bewijs |
| Hart en bloedvaten | Hartkloppingen, hartritmestoornissen, verlaagde hartslagvariabiliteit (HRV), verhoogde bloeddruk, druk of pijn op de borst. Bij ratten: hartschwannomen (NTP, Ramazzini). Mijn overzicht van elf hartstudies staat op de blog. | sterk bewijs |
| Kanker | Glioom en andere hersentumoren, brughoektumor (schwannoom van de gehoorzenuw), meningeoom; leukemie bij kinderen en bij elektrische beroepen (Milham, 1982); borstkanker bij langdurige blootstelling. IARC: Groep 2B; Hardell en Miller: Groep 1. | sterk bewijs |
| Hersenziekten | Alzheimer en andere dementie (EUROPAEM: sterk bewijs; een Zwitserse studie over 18 jaar blootstelling aan laagfrequente magnetische velden vond 54% meer risico), Parkinson, ALS. Dementie op jonge leeftijd steeg wereldwijd met ruim 200% tussen 1990 en 2021 (blog). | sterk bewijs (Alzheimer) · aanwijzingen (overig) |
|
Vruchtbaarheid en zwangerschap |
Verminderde zaadkwaliteit en mannelijke onvruchtbaarheid (EUROPAEM: sterk bewijs), miskraam, ongewenste kinderloosheid; DNA-schade in eicellen (REFLEX); ADHD en autismespectrum na blootstelling in de baarmoeder (Divan e.a.). | sterk bewijs (man) · aanwijzingen (overig) |
| Hormonen en stofwisseling | Verstoorde melatonine en dag-nachtritme, ontkalking van de pijnappelklier, schildklierknobbels en afwijkende TSH (vooral bij bluetooth aan het hoofd), diabetes type 2 en ontregelde bloedsuiker door vuile stroom (Milham, Havas; blog), gewichtsproblemen, hitte- of koude-intolerantie. | aanwijzingen |
| Weerstand en ontsteking | Vaker infecties, terugkerende neus- en oorontstekingen bij kinderen, allergieën, laaggradige ontsteking (bij Belpomme meetbaar via histamine, CRP en IgE), lekkende bloed-hersenbarrière (Salford; bij Belpomme meetbaar via S100B), oxidatieve stress (bij bijna 80% van de EHS-patiënten meetbaar), auto-immuunziekten zoals Hashimoto, reuma, Crohn en psoriasis. | aanwijzingen |
| Huid, spieren en gewrichten | Huidirritatie, rode of warme gezichtshuid, eczeem, jeuk; spierpijn, gewrichtspijn, rug- en schouderpijn, krampen, zwakke benen; trage wondgenezing. | aanwijzingen |
| Maag en darmen | Maag- en darmklachten, buikpijn, misselijkheid, droge mond, aandrang om te plassen. | aanwijzingen |
| Elektrogevoeligheid (EHS) | De combinatie van bovenstaande klachten die opkomt bij blootstelling en wegzakt in een stralingsarme omgeving. In Zweden erkend als functionele beperking, beschreven als neurologische aandoening door Belpomme en Irigaray (2020) met meetbare biomarkers. Vaak samen met overgevoeligheid voor geuren, chemicaliën, licht en laagfrequent geluid. | aanwijzingen |
| Dieren | Onrust en slecht slapen, trage wondgenezing, terugkerende huid- en hoefklachten, verminderde vruchtbaarheid, tumoren; in het wild: verdwijnen van soorten en abnormaal gedrag (Mount Nardi). Zie hond, kat en paard verderop. | aanwijzingen |
Kanttekening.
Hoofdpijn, moeheid en slecht slapen kan aan meerdere oorzaken liggen.
Eigen observatie
Zelden waren er zovelen die geveld zijn door stress en burn-out.
Ook onder jongeren. "Covid" wordt er snel geroepen, als je enige gereedschap een hamer is lijkt elk probleem op een spijker, want die opmerking dekt de lading niet! De groei van burn-out klachten onder de jongeren speelde al vóór 2020.
Als je dan als ondernemer, bedrijfsarts of HRM-manager naar dit onderwerp kijkt:
Met welk percentage kan je de uitval verminderen als je rekening houdt met straling? Kijk op deze pagina.
Eerst dit: het gaat niet om opwarming
De geldende norm voor hoogfrequente straling (zendmasten, wifi, mobiele telefoons) is gebaseerd op één aanname: straling is pas schadelijk als ze weefsel opwarmt. Zolang je niet warm wordt, is er niets aan de hand. Vrijwel alle onderzoeken op de wetenschapspagina laten zien dat die aanname niet klopt. Ze vinden effecten bij blootstelling die honderden tot duizenden keren onder de norm ligt, zonder dat er ook maar iets opwarmt.
Dat is de rode draad. Houd hem vast bij alles wat hieronder volgt.
Wat de wetenschappers gevonden hebben
1. Schade aan het DNA
Henry Lai en Narendra Singh (University of Washington) stelden in 1995 en 1996 ratten twee uur bloot aan microgolven, onder de norm. Ze vonden enkelstrengs en daarna ook dubbelstrengs DNA-breuken in hersencellen. Gaven ze de dieren vooraf melatonine of een radicaalvanger, dan bleef de schade uit. Dat wijst op vrije radicalen (oxidatieve stress) als onderliggend mechanisme.
Het Europese REFLEX-onderzoek (2000–2004, twaalf onderzoeksgroepen in zeven landen, betaald door de EU) bevestigde dat: DNA-breuken in menselijke cellen en rattencellen bij GSM-signalen binnen de norm, plus veranderingen in gen- en eiwitexpressie. De schade nam toe met de duur en de sterkte van de blootstelling.
Zelfs het WTR-programma, dat de Amerikaanse telecombranche zelf betaalde om aan te tonen dat mobiele telefoons veilig zijn, vond een verdubbeling van genetische schade in menselijk bloed. De onderzoeksleider adviseerde de branche in 1999 om consumenten te waarschuwen. Daarna stopte de financiering.
2. De bloed-hersenbarrière gaat lekken
Leif Salford (Universiteit Lund, 2003) stelde jonge ratten twee uur bloot aan een GSM-signaal, tot duizenden keren onder de norm. Eiwitten uit het bloed lekten door de bloed-hersenbarrière naar de hersenen. Vijftig dagen later vond hij beschadigde neuronen in de hersenschors en de hippocampus. Het opvallendste: het effect was het duidelijkst bij de laagste blootstelling. Minder vermogen is dus niet automatisch veiliger. Dat is precies wat radarspecialist Barrie Trower al jaren zegt: niet het vermogen bepaalt het biologische effect, maar de pulsatie en de modulatie van het signaal.
3. Kanker
Dit is het hardste deel van het dossier, omdat twee grote dierstudies en meerdere epidemiologische onderzoeken bij mensen op dezelfde uitkomst uitkomen.
- NTP (VS, 2018) – het grootste dieronderzoek naar mobiele telefoonstraling ooit, circa 30 miljoen dollar overheidsgeld. Ratten en muizen werden hun hele leven negen uur per dag blootgesteld. Uitkomst: "duidelijk bewijs" voor kwaadaardige schwannomen in het hart van mannelijke ratten, "enig bewijs" voor gliomen in de hersenen, en DNA-schade in blootgestelde weefsels.
- Ramazzini (Italië, 2018) – 2.448 ratten, blootgesteld vanaf vóór de geboorte tot hun natuurlijke dood, met veldsterktes zoals je die rond een zendmast tegenkomt. Dezelfde twee tumortypes: hartschwannomen (3,9% tegenover 0,7% in de controlegroep) en een verhoogd aantal gliomen.
- Hardell-groep (Zweden, 2013–2015) – bij mensen die meer dan 25 jaar mobiel en draadloos belden, was het risico op een glioom ongeveer verdrievoudigd. Het verband was het sterkst aan de kant van het hoofd waar de telefoon werd gehouden, en bij mensen die vóór hun twintigste begonnen.
- CERENAT (Frankrijk, 2014) – onafhankelijke bevestiging: bij meer dan 896 uur bellen (ongeveer een half uur per dag gedurende vijf jaar) bijna een verdrievoudiging van het glioomrisico en een ruime verdubbeling van meningeomen.
- Naila (Duitsland, 1994–2004) – huisartsen volgden tien jaar lang bijna duizend eigen patiënten na plaatsing van een zendmast. Binnen 400 meter kreeg 9,69% een nieuwe kankerdiagnose, daarbuiten 3,71%. De patiënten dichtbij werden bovendien gemiddeld jonger ziek.
Dr. Anthony Miller (WHO/IARC-adviseur) en prof. Lennart Hardell concluderen allebei dat radiofrequente straling daarmee voldoet aan de criteria voor Groep 1: kankerverwekkend voor de mens, dezelfde categorie als asbest en tabaksrook. Nu staat ze nog in Groep 2B, "mogelijk kankerverwekkend", een indeling uit 2011.
4. Welbevinden, slaap en concentratie
TNO stelde in 2003 (COFAM I) proefpersonen dubbelblind 45 minuten bloot aan een UMTS-signaal van 1 V/m, duizenden keren onder de norm. Het welbevinden nam significant af, bij gevoelige én bij niet-gevoelige mensen. De Zwitserse herhaling in 2006 kon dat effect niet bevestigen. Maar ik ben me ervan bewust dat dit het zwakste onderdeel van het dossier is. Maar het TNO-onderzoek bracht in Nederland wel het hele zendmastdebat op gang.
5. Het mechanisme: calciumkanalen en oxidatieve stress
Prof. Martin Pall (Washington State University, 122 publicaties) beschreef hoe het werkt: elektromagnetische velden activeren spanningsafhankelijke calciumkanalen (VGCC's) in de celwand. Daardoor stroomt te veel calcium de cel in, wat leidt tot oxidatieve stress en een keten aan gevolgen: DNA-schade, versnelde celdood, hormoonverstoring, hartritmestoornissen, verminderde vruchtbaarheid en neurologische aandoeningen. Het past naadloos bij wat Lai en Singh in het lab zagen: blokkeer de vrije radicalen en de schade blijft uit.
6. Vuile stroom
Dr. Samuel Milham publiceerde al in 1982 in het New England Journal of Medicine dat mannen in elektrische beroepen vaker aan leukemie overleden. Later beschreef hij hoe hoogfrequente vervuiling op het lichtnet (dirty electricity, onder meer van omvormers en schakelende voedingen) een rol speelt bij kanker, diabetes en hart- en vaatziekten. Dr. Magda Havas (Trent University) onderzoekt hetzelfde. Straling komt dus niet alleen door de lucht, maar ook via je stopcontact.
7. Wat er met dieren in het wild gebeurde
Dit is voor deze pagina de belangrijkste waarneming. Natuurkenner Mark Broomhall volgde vijftien jaar lang de flora en fauna op Mount Nardi, een UNESCO-werelderfgoed in Australië, terwijl het zendvermogen op de bergtop stap voor stap werd uitgebreid. Binnen twee tot drie kilometer van de zenders verdwenen drie vleermuissoorten, elf vogelsoorten en elf trekvogelsoorten, en werden 66 voorheen algemene vogelsoorten zeldzaam of verdwenen ze helemaal. 86 soorten vertoonden onnatuurlijk gedrag. De insectenpopulaties liepen met 80 tot 90 procent terug. Bij stroomstoringen keerden soorten tijdelijk terug: een natuurlijk aan-en-uitexperiment.
Dieren weten niet dat er een zender staat. Ze hebben geen verwachting en geen nocebo-effect. Dat maakt deze waarneming zo lastig weg te wuiven.
8. Wie betaalt, bepaalt de uitkomst
Henry Lai analyseerde 326 studies uit de periode 1990–2006. Van de onafhankelijk gefinancierde onderzoeken vond ongeveer 67% een biologisch effect. Van de door de telecomindustrie betaalde onderzoeken slechts 28%. Zelfs bij de telecomstudies vindt dus bijna een derde schade. En toch gaat de uitrol door.
Wat de artsen adviseren. De Europese EUROPAEM-richtlijn (2016, peer-reviewed, vijftien auteurs) adviseert voor ruimtes waar je meer dan vier uur per dag verblijft: wifi maximaal 10 µW/m² overdag en 1 µW/m² 's nachts, GSM/UMTS/DECT maximaal 100 µW/m² overdag en 10 µW/m² 's nachts, en voor gevoelige groepen nog een factor tien lager. Ter vergelijking: de wettelijke norm ligt op 10.000.000 µW/m². Het BioInitiative Report (Sage & Carpenter) komt op vergelijkbare waarden uit. De belangrijkste zin uit de richtlijn: verminder blootstelling op plekken waar je lang bent tot zo laag als redelijkerwijs mogelijk.
Wat betekent dit voor je hond, kat of paard?
Twee dingen vallen op als je het dossier met de blik van een dierenbezitter leest.
Ten eerste: het meeste bewijs voor schade komt uit onderzoek bij dieren. NTP, Ramazzini, Salford, Lai en Singh: allemaal ratten en muizen. Zoogdieren, met dezelfde celwanden, dezelfde calciumkanalen, dezelfde bloed-hersenbarrière en hetzelfde DNA-herstelmechanisme als je hond of je paard. Als iemand zegt "dat zijn maar ratten", dan is dat voor mensen misschien een argument. Voor een dierenbezitter is het juist het punt.
Ten tweede: de artsenrichtlijnen draaien om verblijfsduur en gevoelige groepen. Meer dan vier uur per dag op dezelfde plek: dan tellen de strenge waarden. Jouw dieren zitten in de categorie die de richtlijn met "gevoelig" bedoelt (klein lichaam, snelle stofwisseling, kan niet zelf weglopen van de bron) én ze verblijven vrijwel altijd langer dan vier uur op dezelfde plek. Twintig uur per dag is voor een kat of een stalpaard heel gewoon.
Vanaf de andere kant: op de wetenschapspagina staat geen onderzoek dat specifiek bij honden, katten of paarden is gedaan. Wat hieronder staat, is wat de bevindingen bij ratten, muizen, cellen, mensen en wilde dieren logischerwijs betekenen voor je huisdier. Ik schrijf dat niet op als bewijs, maar als reden om er goed naar te kijken.
Honden
Een hond ligt op de grond. Dat klinkt als een open deur, maar het is de kern. De router, het DECT-basisstation, de slimme meter in de meterkast, de omvormer van de zonnepanelen en de tv-decoder staan vrijwel altijd laag: op de vloer, in een kastje, onder de trap. Een hondenmand op de favoriete warme plek naast de meterkast of onder het bureau met de router betekent uren per dag op korte afstand van een zender. Bij een mens meet je op 1,50 meter hoogte; bij een hond op 30 centimeter, en dat scheelt veel.
Wat de wetenschap zegt en waar je bij een hond op let:
- Onrust en slaap. Salford vond na een korte blootstelling lekkage in de bloed-hersenbarrière en beschadigde neuronen in de hippocampus, het deel van de hersenen dat met geheugen en stressregulatie te maken heeft. Een hond die 's nachts niet tot rust komt, veel van plek wisselt of overdag nerveus is zonder duidelijke reden, is het eerste signaal waar eigenaren mij over mailen.
- Herstel en weerstand. Oxidatieve stress (Lai & Singh, Pall) remt celherstel. In de praktijk vertaalt zich dat naar traag genezende wondjes, terugkerende huidklachten en een hond die na een operatie of ziekte lang nodig heeft om weer de oude te worden.
- Tumoren. NTP en Ramazzini vonden bij ratten vooral hartschwannomen en gliomen. Honden krijgen relatief vaak tumoren, en ze zijn er vaak jong bij. Ik beweer niet dat straling dé oorzaak is, dat kan niemand. Maar de dierstudies laten wel zien dat straling in ieder geval een van de factoren kan zijn.
- Drinken. Klanten melden vaak dat hun hond gevitaliseerd water wél drinkt en kraanwater laat staan. Een hond die te weinig drinkt, kan ook minder afvalstoffen afvoeren. Het is een kleine observatie, maar een die je zelf thuis kunt doen.
Wat je kunt doen, in deze volgorde: verplaats de mand weg van router, meterkast en omvormer (minimaal twee, liever drie meter). Zet wifi 's nachts uit of op een timer. Vervang een DECT-telefoon door een bekabelde of een model met eco-modus-plus. Meet daarna wat er overblijft, want zendmasten en de wifi van de buren heb je niet in de hand. Voor dat laatste is de MemonizerDOG bedoeld, of de stalen variant voor honden die zwemmen, graven en ravotten.
Katten
Een kat slaapt zestien tot twintig uur per dag en kiest daarvoor het warmste plekje in huis. Dat is verrassend vaak de router, de modem, de tv-decoder, de laptop of het dak van de koelkast met de slimme meter erachter. Katten zoeken warmte, en apparaten die warmte afgeven, zenden of schakelen bijna altijd. Een kat brengt daardoor meer uren op korte afstand van een bron door dan wie ook in het gezin.
Daar komt bij dat je een kat niet kunt sturen. Een hond leg je in een andere mand. Een kat gaat liggen waar ze wil. Binnenkatten in een appartement hebben bovendien geen uitwijkmogelijkheid: wifi van tien buren, de meterkast in de gang en een zendmast op het dak van het flatgebouw.
Wat de wetenschap zegt en waar je bij een kat op let:
- Weerstand en nieren. De AAEM (Amerikaanse milieuartsen) verbindt langdurige blootstelling in haar standpunt uit 2012 met verstoring van het immuunsysteem en neurologische aandoeningen, als niet-thermische effecten uit de peer-reviewed literatuur. Katten drinken van nature al weinig en zijn op latere leeftijd gevoelig voor nierproblemen. Een kat die weinig drinkt én chronisch belast wordt, heeft weinig reserve.
- Gedrag. Op Mount Nardi vertoonden 86 diersoorten onnatuurlijk gedrag in de buurt van de zenders. Bij katten zie je dat terug als overmatig likken en poetsen, plotselinge schrikachtigheid, sproeien in huis of het vermijden van een kamer die ze eerst wel gebruikten. Let vooral op wat er veranderde in huis vlak vóór het gedrag veranderde: een nieuwe router, een slimme meter, zonnepanelen, een mast in de straat.
- Voortplanting en jongen. Pall noemt verminderde vruchtbaarheid als gevolg van het calciumkanaalmechanisme; REFLEX vond DNA-schade in granulosacellen (eierstokcellen) van ratten. Voor fokkers is dat een reden om de kraamkamer heel bewust te kiezen.
Wat je kunt doen: omdat je de kat niet verplaatst, verplaats je de bron. Router en modem hoog en weg van de slaapplekken, niet op de vloer. Geen laptop of tablet in de slaapkamer waar de kat op het bed slaapt. Wifi 's nachts uit. De kat zoekt zelf de rustigste plek in huis als je die maakt. De MemonizerDOG-halsbandhanger is voor de meeste katten te zwaar; voor de woning zelf wordt een Memonizer voor de woning ingezet, zodat je het hele huis meeneemt en niet alleen het dier.
Paarden
Een paard staat vaak twintig uur per dag in dezelfde box of op hetzelfde stuk weiland. Dat is de verblijfsduur waar de EUROPAEM-richtlijn de strengste waarden voor hanteert, maal vijf. En een stal is inmiddels geen stille plek meer: er is wifi voor de administratie, er hangen camera's, er staat een automatische voerinstallatie, er ligt schrikdraad met een pulserend signaal en steeds vaker liggen er zonnepanelen op het dak met een omvormer in de stal zelf. Zendmasten worden bovendien bij voorkeur op het platteland geplaatst, omdat daar ruimte is: naast de manege, op de rand van het weiland.
Twee onderzoeken zijn voor paardenhouders extra relevant. Het Naila-onderzoek keek naar een straal van 400 meter rond een zendmast: binnen die straal bijna een verdrievoudiging van nieuwe kankerdiagnoses bij mensen die daar woonden. Veel stallen staan binnen die afstand van een mast. En Ramazzini gebruikte bewust veldsterktes zoals die rond een zendmast werkelijk voorkomen, dus niet de telefoon-tegen-het-hoofd-situatie, en vond alsnog dezelfde tumoren als NTP.
Wat de wetenschap zegt en waar je bij een paard op let:
- Wondgenezing en hoeven. Oxidatieve stress remt celherstel. Paarden die traag genezen van kleine wondjes, mok die steeds terugkomt of hoefproblemen zonder duidelijke oorzaak zijn de klachten die ik het vaakst hoor.
- Onrust in de box. Salfords beschadigde neuronen in de hippocampus en Trowers punt over pulserende signalen komen samen in de stal: schrikdraad, camera's en wifi zenden allemaal gepulst. Weven, boxlopen, 's nachts niet gaan liggen en gespannen zijn bij het opzadelen zijn de dingen die eigenaren melden en die ook in de beschrijving van de MemonizerHORSE staan. Sommige eigenaren merken niets. Dat schrijf ik er ook bij.
- Vuile stroom. Milham en Havas: een omvormer op het stalgebouw en lange kabels naar de weide maken van de hele elektrische installatie een antenne voor hoogfrequente vervuiling. Een paard staat met ijzeren hoefijzers op vaak vochtige grond en is daarmee goed geleidend met de bodem verbonden. Mijn eigen ervaring uit het meten: in een stal is de laagfrequente en vuile-stroombelasting vaak groter dan de hoogfrequente.
- Vruchtbaarheid. Voor fokkerijen geldt hetzelfde als bij katten: Pall en REFLEX wijzen op effecten op voortplantingscellen. Een merrie die niet drachtig wordt of vroeg verwerpt, is een reden om de stalomgeving te meten.
Wat je kunt doen: meet eerst. Een stal is groot en de bronnen zijn divers; met een meter uit onze meetcollectie zie je binnen een uur waar de belasting vandaan komt. Zet de wifi in de stal op een timer, hang camera's bekabeld aan in plaats van draadloos, en zet de omvormer buiten het stalgebouw als dat kan. De zendmast van de buurman en het schrikdraad krijg je niet weg. Daar is de MemonizerHORSE voor.
Wil je jezelf echt beschermen tegen 5G-straling?
Begin dan niet met afschermen. Op de pagina beschermen tegen 5G-straling leg ik uit waarom dat vaak averechts werkt en welke stappen wél effectief zijn: eerst meten, eigen bronnen verminderen en daarna harmoniseren.
Waarom ik niet in afschermen geloof
Nu je dit gelezen hebt, lijkt de logische reactie: alles afschermen. Kooi van Faraday om de hondenmand, afschermverf in de stal. Ik zeg al jaren: afschermen is een doodlopende weg. Soms kun je niet anders, en dan doe je het. Maar een afgeschermd dier dat de deur uit gaat, staat weer in het veld, en afschermen van één kant maakt de reflectie aan de andere kant vaak erger. Bovendien meet je bij afschermen alleen het vermogen, en juist Salford en Trower laten zien dat het vermogen niet het hele verhaal is.
Daarom werk ik met de Memonizer-producten. Die blokkeren niets en verlagen het veld niet; ze voegen een natuurlijk informatiepatroon toe aan de omgeving van het dier. Het celonderzoek van het instituut van prof. Peter Dartsch liet verschillen in celvitaliteit zien bij bestraalde cellen met en zonder deze technologie. Dat is laboratoriumonderzoek aan cellen. Het is geen bewijs voor gezondheidseffecten bij mensen of dieren, en dat schrijf ik hier net zo op als op de productpagina's. Wat ik wél heb, zijn de meldingen van eigenaren en het feit dat een hond of een paard niet weet wat er om zijn nek hangt.
Twijfel je? Mail me voordat je iets bestelt. Ik verkoop liever niets dan het verkeerde.
MemonizerDOG MemonizerHORSE Alles voor dieren Zelf meten
Samengevat
| Wat is gevonden | Door wie | Wat het voor je dier betekent |
|---|---|---|
| DNA-breuken zonder opwarming, onder de norm | Lai & Singh, REFLEX, WTR | Schade aan cellen begint ver onder wat wettelijk is toegestaan; ook bij korte blootstelling |
| Lekkende bloed-hersenbarrière, beschadigde neuronen; sterkst bij laagste dosis | Salford (Lund) | Onrust, slaapproblemen, gedragsverandering; "zwak signaal" is geen geruststelling |
| Hartschwannomen en gliomen bij ratten, ook bij zendmastveldsterktes | NTP, Ramazzini | Zoogdieren die hun leven lang in het veld staan, lopen aantoonbaar risico |
| Verdrievoudigd tumorrisico bij langdurig gebruik en binnen 400 m van een mast | Hardell, CERENAT, Naila | Duur en afstand doen ertoe: kies de slaapplek en de stal bewust |
| Calciumkanalen, oxidatieve stress, verminderde vruchtbaarheid | Pall | Traag herstel, huid- en hoefklachten, fokproblemen |
| Vuile stroom via het lichtnet | Milham, Havas | Omvormers en lange kabels in stal en meterkast tellen mee |
| Dieren verdwijnen en vertonen abnormaal gedrag rond zenders | Broomhall (Mount Nardi) | Dieren reageren zonder verwachting; wat je ziet, is echt |
| Verblijf > 4 uur: blootstelling zo laag als redelijkerwijs mogelijk | EUROPAEM, BioInitiative | Jouw dier zit vrijwel altijd in deze categorie |
Lees verder per klacht
- Wat mensen zelf meldden: 744 meldingen na 5G op 3,5 GHz
- Hart, bloeddruk en hartritme: Straling en je hart
- Hersenen, geheugen en dementie: Straling en je hersenen
- Tinnitus en oorsuizen: Tinnitus en straling
- Schildklier: Straling en je schildklier
- Diabetes en bloedsuiker: Straling en diabetes
- Slaap en melatonine: Pijnappelklier ontkalken
- Kanker: Straling en kanker
- Zwangerschap en vruchtbaarheid: Straling, zwangerschap en vruchtbaarheid
Alle genoemde onderzoeken, wetenschappers en instituten staan met bron, jaartal en tijdschrift op de pagina Wetenschap over straling. Begin voor de zekerheid bij het NTP-onderzoek (overheidsgeld, geen belangen), lees daarna Salford en vraag bij elk tegenargument: wie heeft dit betaald?