Stetzerizer gemeten: wat doet een dirty electricity-filter echt?
Een Stetzerizer in het stopcontact en de "dirty electricity" is weg. Zo wordt het filter vaak aangeprezen. Maar wat gebeurt er eigenlijk op je elektriciteitsnet als je er een in steekt?
Elektrotechnische groothandel Elektrokern Schuurman in Drachten heeft dat gemeten, met een professionele netanalyser (Chauvin Arnoux Quality Analyser). Wat blijkt uit die meting: het filter doet iets, maar heel iets anders dan je verwacht. Ik deel hier alleen wat de meetapparatuur laat zien.
Dit is een heel technisch verhaal. Is dit te lastig, scroll naar beneden voor de Jip-en-Janneke-uitleg!
In het kort
- Een Stetzerizer is in de kern een condensator tussen fase en nul.
- In deze meting trok het filter zelf bijna 1 ampère stroom, dag en nacht.
- De vervuiling daalde in procenten van 531% naar 24%, maar de absolute vervuilingsstroom nam toe.
- Op wifi, DECT, bluetooth, 4G en 5G heeft een filter in het stopcontact geen invloed.
Wat is een Stetzerizer?
De Stetzerizer (ook wel Graham-Stetzer-filter) is een plug die je in het stopcontact steekt. Binnenin zit een condensator die tussen fase en nul is geschakeld. Een condensator laat hoge frequenties makkelijk door en 50 Hz veel minder. Daardoor wordt de hoogfrequente rimpel op het net, de zogenoemde dirty electricity, kortgesloten tussen fase en nul.
Belangrijk om te weten: de ruis wordt niet "opgeruimd". Hij krijgt een kortere weg via het filter en de nulleider.
De meting: vier opstellingen
Voor de meting is een ledlamp gebruikt die veel vervuiling op het net geeft. Er zijn vier situaties gemeten:
- De ledlamp rechtstreeks op het stopcontact.
- De ledlamp achter een dimmer, gedimd tot ongeveer 80%. Zo geeft de lamp de meeste vervuiling.
- Dezelfde gedimde lamp, met de dimmer in de Stetzerizer.
- Alleen de Stetzerizer, zonder lamp.
De resultaten
| Situatie | Stroom | Schijnbaar vermogen | Power factor | Vervuiling (THD) |
|---|---|---|---|---|
| 1. Ledlamp | 25 mA | 11 VA | 0,49 | 160% |
| 2. Ledlamp gedimd | 28 mA | 36 VA | 0,16 | 531% |
| 3. Gedimd + Stetzerizer | 957 mA | 225 VA | 0,08 | 24% |
| 4. Alleen Stetzerizer | 958 mA | 222 VA | 0,11 | 18% |
Stroom = de 50 Hz-grondgolf. Op de schermfoto's staan de waarden met een kilo-voorvoegsel; een ledlamp van 5 kW of 25 A bestaat niet, dus het gaat om W, VA en mA. De controle klopt: 230 V × 958 mA ≈ 220 VA.
Op het eerste gezicht: de vervuiling is weg
Kijk je alleen naar het percentage, dan is het resultaat indrukwekkend. De vervuiling van de gedimde lamp zakt van 531% naar 24%.
Maar kijk eens naar de stroom bovenaan het tweede scherm: van 28 naar 957.
Daar zit het venijn!
Het filter trekt zelf bijna 1 ampère
In situatie 4 zit alleen de Stetzerizer in het stopcontact. Er hangt verder niets aan. Toch loopt er een stroom van 958 mA, goed voor 222 VA. Dat is vrijwel volledig blindstroom: stroom die heen en weer pendelt tussen net en condensator en geen nuttig werk doet. Teruggerekend gedraagt het filter zich als een condensator van zo'n 13 µF.
Die stroom loopt dag en nacht door de bedrading van je huis. Steek je meerdere filters op dezelfde groep, dan tellen die stromen bij elkaar op. En waar stroom loopt, ontstaan laagfrequente magnetische velden.
Het percentage daalt, de vervuiling niet
THD is een percentage ten opzichte van de 50 Hz-stroom. Wordt die 50 Hz-stroom dertig keer groter, dan zakt het percentage vanzelf, ook als de vervuiling gelijk blijft. Dat het THD-percentage misleidend kan zijn wanneer de grondgolf verandert, is in de elektrotechniek een bekend punt; Nidec Control Techniques legt uit hoe THD wordt berekend.
Reken je de vervuilingsstroom zelf uit, dan zie je dit:
- Gedimde lamp zonder filter: 5,31 × 28,4 mA ≈ 151 mA aan harmonische stroom.
- Gedimde lamp met filter: 0,238 × 956,7 mA ≈ 228 mA aan harmonische stroom.
De absolute vervuiling op het net is in deze meting dus toegenomen. Het filter alleen, zonder lamp, gaf al ongeveer 171 mA aan harmonischen.
De power factor wordt slechter
De power factor laat zien hoeveel van de stroom nuttig werk doet. Bij de gedimde lamp was dat 0,16, met het filter erbij 0,08. Er gaat dus veel meer stroom door je bedrading voor precies hetzelfde lampje.
Waar deze meting niets over zegt
Deze netanalyser meet de harmonischen tot de 25e, dus tot 1.250 Hz. De Stetzerizer richt zich op de band van ruwweg 4 tot 100 kHz. Wat het filter in die band precies doet, is hier niet gemeten. Dat het daar iets wegfiltert, geloof ik direct: daar is een condensator voor gemaakt.
Wat deze meting wél laat zien, zijn de bijwerkingen op 50 Hz: veel extra stroom door je huis, een slechtere power factor en meer absolute vervuiling. Die bijwerkingen hoor je in de verkoop nooit.
De meting dateert uit 2010. Huidige Stetzerizers kunnen anders zijn opgebouwd. Wil je het zelf nagaan? Met een goede stralingsmeter zie je wat er rond je bedrading gebeurt, bijvoorbeeld met de TriField TF2 op de magnetische stand.
Kan een filter overbelast raken?
Ja. Een condensator laat hogere frequenties makkelijker door. Hoe meer vervuiling er op je net staat, hoe meer stroom het filter opvangt, bovenop die bijna 1 ampère die het zelf al trekt. Die stroom wordt warmte. Een paar dingen om op te letten:
- Warmte en zoemen. Een filter dat warm wordt of zoemt, zit tegen zijn grens aan.
- Resonantie. Samen met de bedrading vormt een condensator een resonantiekring. Valt die samen met een harmonische op je net, dan kan de stroom sterk oplopen. Dat risico groeit met het aantal filters op één groep.
- Zonnepanelen. Een filter dicht bij de omvormer vangt veel schakelruis op. Sommige omvormers reageren bovendien slecht op extra capaciteit aan de netzijde; kijk dat na in de installatievoorschriften van je omvormer.
- Veel filters op één groep. Met zo'n 1 ampère per filter loopt het snel op. Bij 10 tot 15 filters op één groep vervoert je bedrading een flink deel van wat een groep van 16 A aankan.
- Veroudering. Door warmte en spanningspieken neemt de capaciteit in de loop der jaren af. Het filter wordt stilletjes minder effectief.
Het grotere plaatje: welke frequenties blijven over?
Stel dat het filter in de band van 4 tot 100 kHz perfect werkt. Dan is dat nog maar een deel van het verhaal:
| Frequentieband | Wat haalt het weg? | Kosten |
|---|---|---|
| 4 – 100 kHz | Netfilters zoals de Stetzerizer | bijna € 1.000 (15 stuks + meter) |
| 100 kHz – 3 MHz | Niets | – |
| 3 MHz – 1 GHz | Ruisharmonisator zoals de EMguarde | rond € 1.400 |
| Boven 1 GHz (wifi, het meeste 5G) | Niets | – |
In die band tussen 100 kHz en 3 MHz zitten onder meer de harmonischen van de schakelende voedingen in je laders, je ledverlichting en de omvormer van je zonnepanelen. Dat speelt dus in bijna elk huis.
En wat bijna niemand beseft: de koperen leidingen in je huis werken als antennes. Ze lopen door elke kamer, vangen wifi- en 5G-signalen op en voeren die als extra vervuiling mee over je net.
€ 2.400 verder, en je hebt nog maar een deel van één van de vier onderdelen van elektrosmog aangepakt: dirty electricity. Elektrische velden, laagfrequente magnetische velden en draadloze straling blijven liggen.
Meet de filter-meter zichzelf?
De Stetzerizer wordt meestal verkocht met de bijbehorende Microsurge-meter. Die meter meet precies de band die het filter onderdrukt. Dat de meter daalt als je filters plaatst, bewijst dus alleen dat het filter in die band doet waarvoor het gemaakt is. Over de rest van je elektriciteitsnet, en over de draadloze straling in huis, zegt die meter niets.
Datzelfde patroon zag je eerder bij het filmpje over de EMguarde: een meter met hetzelfde bereik als het product laat altijd een mooi resultaat zien.
Wat doe je dan wél?
Dirty electricity is een echt probleem, zeker met zonnepanelen, ledverlichting, dimmers en laders in huis. Maar een oplossing die de ruis verplaatst en er een ampère blindstroom bij legt, is geen oplossing.
De MemonizerCOMBI werkt via je elektriciteitsnet, maar op een heel andere manier: hij haalt niets weg en legt geen stroom op je bedrading. Het lampje gebruikt 0,05 watt. Hij harmoniseert de verstoring op je net én de draadloze straling in huis: wifi, DECT, bluetooth, 4G en 5G. Lees hier hoe Memon werkt en wat er is onderzocht.
Twijfel je wat er bij jou thuis speelt? Ik meet het graag voor je. Bekijk de meting aan huis of stel je vraag. Ik verkoop je liever niets dan het verkeerde.
Resumé: wat betekent dit in gewone taal?
Zegt dit technische verhaal je weinig? Hier de kern in een paar zinnen.
- Een Stetzerizer haalt de vervuiling niet weg, hij verplaatst haar. Vergelijk het met een stofzuiger zonder zak: het stof verdwijnt uit de kamer, maar komt ergens anders weer naar buiten. Bij dit filter gaat de vervuiling via de draden terug naar je meterkast.
- Het filter belast zelf je bedrading. Ook als er niets op is aangesloten, trekt het bijna 1 ampère. Dag en nacht. Heb je er vijftien in huis, dan loopt er flink wat extra stroom door je muren. En waar stroom loopt, ontstaan magnetische velden.
- De mooie cijfers zijn een rekentruc. De vervuiling daalt "van 531% naar 24%". Klinkt geweldig. Maar dat percentage zakt alleen omdat het filter zelf zoveel stroom toevoegt. Reken je het echt uit, dan is er méér vervuiling op het net, niet minder.
- De meter die erbij zit, meet alleen waar het filter op werkt. Dus de meter laat altijd een daling zien. Dat zegt niets over de rest van je huis.
- Wifi, 5G, DECT en bluetooth blijven gewoon. Daar doet een filter in het stopcontact niets mee.
Kortom: veel geld voor een klein stukje van het probleem, met een paar nadelen die je in de verkoop niet hoort. Wil je weten wat er bij jou thuis speelt? Laat het meten of stel je vraag.