Aarden en geaard slapen: zo doe je het goed

Aarden, grounding of earthing: sinds Clint Ober zijn boek Earthing schreef, lijkt iedereen het te doen. Goed bezig! Ik slaap zelf ook op een aardingslaken. Maar er gaat bij geaard slapen ook veel mis. In dit artikel lees je wat aarden is, wat er uit onderzoek blijkt, waarom je beter niet via het stopcontact aardt, waarom je nooit moet aarden in een sterk elektrisch veld en hoe je het wel goed doet.

Wat is aarden?

Aarden betekent dat je lichaam direct elektrisch contact maakt met de aarde. Dat gebeurt vanzelf als je op blote voeten over gras, zand of door de branding loopt. Het aardoppervlak heeft een enorme voorraad vrije elektronen, en via je huid komt je lichaam op hetzelfde potentiaal als de aarde.

Vroeger was dat normaal. Nu lopen we op rubberen zolen, wonen we hoog boven de grond en slapen we op een kunststof matras. We zijn het contact kwijt. Binnenshuis kun je het terughalen met een aardingslaken, een aardingsmat of een slaapmat: een geleidend materiaal dat met een snoer verbonden is met de aarde. En precies in dat snoer zit het verschil tussen goed en fout aarden.

Wat blijkt uit onderzoek naar aarden?

Er is nog niet veel onderzoek, maar wat er is, is interessant.

• Ghaly en Teplitz (2004) lieten 12 mensen met slaap-, pijn- en stressklachten acht weken geaard slapen op een geleidende matrasbeschermer. Wat blijkt uit dit onderzoek: het nachtelijke cortisol (stresshormoon) daalde bij 8 van de 12, het ochtendcortisol steeg bij 10 van de 12, en het dag-nachtritme schoof richting normaal. Elf van de twaalf vielen sneller in slaap en het aantal keer wakker worden per nacht daalde van 2,5 naar 1,4. Het verscheen in de Journal of Alternative and Complementary Medicine. Belangrijk detail: het snoer liep door het raam naar een aardpen in de grond, niet naar het stopcontact. Het is een kleine pilotstudie zonder controlegroep, dus de resultaten zijn voorlopig.
• Chevalier, Sinatra, Oschman en Sokal (2012) zetten het onderzoek naar aarden op een rij in het Journal of Environmental and Public Health. Hun conclusie: contact met de elektronen van het aardoppervlak hangt samen met fysiologische veranderingen en met beter slapen en minder pijn, zoals deelnemers zelf rapporteren.
• Oschman, Chevalier en Brown (2015) beschreven in het Journal of Inflammation Research hoe aarden samenhangt met veranderingen in witte bloedcellen en ontstekingsstoffen. Bij spierpijn na zware inspanning verminderde aarden de pijn.

Het onderzoek laat dus zien dát aarden iets doet. Wat het onderzoek niet laat zien, is wat er gebeurt als je aardt in een huis vol elektrische velden. Daar zit mijn zorg.

Wat gebeurt er met je celspanning als je aardt?

Met de ROM ESM-2 celspanningsmeter meet ik het spanningsverschil tussen een persoon en de aarde. Een normale celspanning ligt rond de 70 mV. In deze moderne wereld meet ik vaak boven de 300 mV, soms boven de 1.500 mV. Achter een pc op kantoor, met een wifi-versterker in de buurt, kom ik soms op 15.000 mV of meer. De hoogste waarde die ik ooit mat, was 18.600 mV: ruim 18 volt tussen iemand en de aarde.

Dus: aarden lijkt de oplossing. Zodra iemand geaard is, meet ik ineens 0 mV. Probleem opgelost?

Nee. Want nu loopt er een stroom door je lichaam. Spanning (volt) is alleen het verschil tussen punt A en punt B. Pas als je die twee verbindt, gaat er stroom lopen. En iedere elektricien weet: het is de stroom (ampère) die schade doet, niet de spanning. Zit je achter de pc in een sterk veld en ga je aarden, dan voer je dat veld via je lichaam af naar de aarde. Wat dat op de lange duur met je doet, is voor zover ik weet nooit onderzocht.

Volgens Earthing zelf gebeurt er iets anders: dan wordt de neutraliteit van de aarde doorgezet naar je huid, en vang je daardoor geen elektrische velden meer op. Ik wil dat niet belachelijk maken en ik wil het graag geloven. Maar ik wil eerst meer weten.

Aarden via het stopcontact of met een aardingsgrondpen?

Meestal wordt er geaard met een stekker in de randaarde van het stopcontact. Op een zeer veilige manier verbind je jezelf zo via het elektriciteitsnet met de aarde. Toch raad ik het af.

De aardedraad in je huis loopt bijna overal naast de stroomdraad. De wisselspanning in Nederland is 50 Hz, en die frequentie zit dus ook als vervuiling op je aardedraad. Ik bedoel niet dat er spanning op staat. Het gaat om een onmerkbare vervuiling met die 50 Hz. Daarbovenop komt de vuile stroom van omvormers, laders en ledlampen. Meer daarover in Vuile stroom (dirty electricity): wat is het en hoe meet je het?

Waarom voelt het dan toch prettig? In de bioresonantie gaat men ervan uit dat elk orgaan een eigen frequentie heeft waarop het resoneert:

Orgaan	Frequentie
Spieren	46 – 54 Hz
Lever	55 – 60 Hz
Longen, maag	58 – 65 Hz
Nieren	60 – 63 Hz
Hart	67 – 70 Hz
Hersenen	72 – 78 Hz
Hypofyse	90 – 120 Hz

Je spieren vormen verreweg je grootste massa, en die zitten precies rond de 50 Hz. Daarom voelt aarden via het stopcontact eerst prettig. Maar je hersenen en je hypofyse draaien op een hogere frequentie, en die "forceer" je min of meer naar beneden.

De beste oplossing is een losse aardingsgrondpen: een pen die je buiten in de grond steekt, met een lange kabel naar je slaapkamer. Dan ben je verbonden met de aarde zelf, niet met het elektriciteitsnet. Precies zoals in het onderzoek van Ghaly en Teplitz.

Ik woon vier hoog. Kan ik aarden via de cv of de waterleiding?

Ja, dat is een goed alternatief. Maar alleen als de cv-leiding of waterleiding niet ergens met de elektrische installatie verbonden is. Anders aard je via een omweg alsnog via het net. Dat controleer je zo:

1. Pak een simpele multimeter. Die koop je voor een tientje. Zet hem op de ohm-stand (Ω), of op de piepstand als die er is.
2. Test de meter. Laat de twee meetpennen elkaar raken. Hoor je een piep of zie je bijna 0, dan werkt hij.
3. Houd één meetpen tegen het aardcontact van een stopcontact. Alleen de metalen aardklem, nooit in een van de gaatjes. Doe dit eventueel met z'n tweeën.
4. Houd de andere pen tegen een blank stuk van de cv-leiding. Is de afstand te groot, gebruik dan een verlengsnoertje met een klem.
5. Lees af. Piept hij, dan is je cv verbonden met de elektrische installatie: probeer dan de waterleiding. Zie je op het display het teken voor oneindig, dan is er geen verbinding en kun je via deze leiding aarden.

Waarom moet je niet aarden in een sterk elektrisch veld?

Een belangrijke Amerikaanse collega-woonbioloog zei ooit: "Dat aarden: levensgevaarlijk! Net alsof je, met je armen omhoog, op een weiland gaat staan tijdens onweer!" Dat is precies waarom ik lang aarzelde om aardingsproducten te verkopen.

Als je geaard bent, sta je niet meer geïsoleerd. Je vangt de velden om je heen op en voert ze via je lichaam af. Let daarom op:

• Nooit een aardingslaken in combinatie met een elektrische deken. Dan lig je geaard op een net van stroomdraden. Lees Elektrische deken en straling: veilig in bed?
• Geen verlengdoos, wekkerradio of lader bij het bed. Elk snoer in de buurt geeft een elektrisch veld, ook als het apparaat uit staat.
• Niet aarden achter de pc. Daar mat ik de hoogste celspanningen. Eerst die velden weg.
• Kijk ook buiten uit. Onder de bovenleidingen van de trolleybus in Arnhem of de tram in de grote steden meet ik op hoofdhoogte al gauw 150 nT. Een gezond niveau is 20 nT. Ook boven ondergrondse hoogspannings- en middenspanningskabels vang je met blote voeten die velden op. Lees meer in Wonen bij een hoogspanningslijn: hoe erg is het? Op die plekken loop ik liever op rubberen zolen.

Hoe meet je of je slaapplek geschikt is om te aarden?

Met de TriField TF2 zie je het in een paar minuten:

1. Zet de meter op de stand ELEC voor elektrische velden.
2. Leg hem op je kussen en op de plek van je borst en je voeten.
3. Trek stekkers uit of zet groepen in de meterkast uit en kijk hoe de waarde zakt.

Pas als de elektrische velden op je slaapplek laag zijn, is geaard slapen zinvol. Wil je het liever laten doen, kies dan voor een meting aan huis. Welke klachten bij elektrische velden horen, lees je op Gevolgen van straling.

Wat kun je doen?

De volgorde is alles. Eerst de verstoring minimaliseren, dan harmoniseren, dan aarden.

1. Meet en ruim op. Haal de elektrische velden bij je bed weg: verlengdozen, laders, elektrische deken.
2. Harmoniseer de woning. Wat je niet zelf uitzet, zoals de wifi van de buren of de mast in de straat, harmoniseer je met een MemonizerCOMBI. Hoe dat werkt, lees je op Werkt Memon echt?
3. Kies je aardingsproduct:
   • een aardingslaken als hoeslaken, of het aardingslaken in maat 100x200;
   • een Earthing slaapmat voor in bed;
   • een Earthing aardingsmat voor onder je voeten op de bank of aan je bureau, nadat je daar de velden hebt opgeruimd.
4. Sluit aan op een aardingsgrondpen buiten, of op een cv- of waterleiding die je met de multimeter hebt gecontroleerd. Alles vind je in de collectie Aarden.
5. En ga vooral naar buiten. Op blote voeten in het bos, door het gras of op het strand. Dat blijft de beste manier.

Veelgestelde vragen

Is aarden via het stopcontact veilig?

Elektrisch gezien wel: je gebruikt alleen de randaarde. Maar je aardedraad loopt naast de stroomdraad en draagt de vervuiling van 50 Hz en vuile stroom mee. Daarom raad ik een losse aardingsgrondpen aan.

Kan ik een aardingslaken gebruiken met een elektrische deken?

Nee. Dan lig je geaard op een net van stroomdraden en voer je dat veld via je lichaam af. Verwarm het bed voor en haal de stekker van de deken eruit, of kies een kruik.

Wat als ik in een flat woon?

Aard via de cv-leiding of de waterleiding, maar controleer eerst met een multimeter dat die niet verbonden is met de elektrische installatie.

Wat is het verschil tussen grounding en earthing?

Er is geen verschil. Beide woorden betekenen dat je lichaam elektrisch contact maakt met de aarde.

Twijfel je of jouw slaapkamer geschikt is om geaard te slapen? Neem contact op. Ik meet het graag met je door, zodat je straks echt rustig ligt.