Starlink straling: schotel, satellieten en direct-to-cell
Starlink-straling: hoeveel straling geeft satellietinternet, en wat merk je ervan als jij of je buren een Starlink-schotel hebben? Boven ons hoofd draaien inmiddels ruim elfduizend Starlink-satellieten rond, en het worden er steeds meer. In dit artikel lees je hoe Starlink werkt, wat de schotel en de router thuis uitstralen, wat er verandert nu satellieten rechtstreeks met je telefoon gaan praten, wat bekend is over de gevolgen voor de atmosfeer en wat je zelf kunt doen.
Hoe werkt Starlink?
Starlink is het satellietinternet van SpaceX, het bedrijf van Elon Musk. In plaats van een paar grote satellieten op 36.000 kilometer hoogte gebruikt Starlink duizenden kleine satellieten in een lage baan. De meeste vliegen op ongeveer 550 kilometer hoogte. Volgens de telling van astronoom Jonathan McDowell waren er op 12 oktober 2026 11.114 actieve Starlink-satellieten. In 2023 schreef ik nog over een plan voor 12.000. Dat aantal is bijna bereikt.
Thuis heb je twee apparaten:
- De schotel (de "dish"): een platte antenne op het dak of in de tuin, die contact maakt met de satelliet die op dat moment overkomt.
- De router: een wifi-router binnen, die het internet door je huis verspreidt.
De satellieten en de schotel werken met beamforming: een gerichte bundel die de satelliet volgt terwijl die over de hemel schuift. De verbinding loopt in de Ku- en Ka-band, frequenties tussen ongeveer 10 en 40 GHz. Dat is een stuk hoger dan 4G en het meeste 5G, die onder de 6 GHz zitten. Hoe die frequenties zich verhouden tot andere soorten straling, zie je op Soorten straling.
Hoeveel straling geeft een Starlink-schotel?
De Franse toezichthouder ANFR heeft de straling van een Starlink-schotel gemeten tijdens het versturen van data. Wat blijkt uit deze meting (ANFR, februari 2022):
- De schotel zendt uit op 14 tot 14,5 GHz (Ku-band). Hij ontvangt op 10,95 tot 12,7 GHz.
- Op 1 meter voor de schotel, in de richting van de bundel, mat de ANFR maximaal 9 V/m. Omgerekend is dat ruim 200.000 µW/m².
- Op 2 meter zakte het onder de 1 V/m, en aan de achterkant was het veel lager.
- De waarden wisselden steeds, omdat de bundel meebeweegt met de satellieten en de schotel regelmatig van satelliet wisselt.
Volgens de ANFR blijft dit ruim onder de Franse grens van 61 V/m. Maar zet het eens naast de bouwbiologische richtwaarden voor slaapplekken: daarin geldt alles boven 1.000 µW/m² als extreem. Waarom de officiële normen zo ver afliggen van wat ik bij mensen thuis zie, lees je in Normen voor straling: ICNIRP, WHO en Gezondheidsraad.
Waar de schotel staat, maakt dus veel uit. Op het dak, met de bundel schuin omhoog en ver weg van slaapkamers, is iets anders dan in de tuin op ooghoogte naast het terras. En de schotel staat dag en nacht aan. Hoe meer data er wordt verstuurd, hoe actiever hij zendt.
En de wifi-router van Starlink?
Die wordt vaak vergeten. De schotel staat buiten, maar de router staat binnen, vaak in de woonkamer of zelfs op de slaapkamer. Het is een gewone wifi-router die 24 uur per dag uitzendt op 2,4 en 5 GHz. Je zit er dus vaak veel dichter bij dan bij de schotel. Meet daarom altijd ook de router. Wat wifi met je doet en hoe je het beperkt, lees je in Wifi-straling: wat doet het en hoe beperk je het?
Wat is direct-to-cell?
Dit is de volgende stap: satellieten die rechtstreeks met je gewone telefoon praten, zonder zendmast op de grond. Starlink noemt deze satellieten zelf "zendmasten in de ruimte". Begin 2025 waren er al meer dan 400 van deze satellieten. Ze werken met de 4G-frequenties van de telecomprovider, tussen 1,6 en 2,7 GHz, en met gewone 4G-telefoons. In de Verenigde Staten werkt het samen met T-Mobile, in Nieuw-Zeeland met One NZ.
In Europa ging Oekraïne eind 2025 als eerste land van start: provider Kyivstar bood direct-to-cell aan, eerst alleen voor sms. Data, bellen en video moeten volgen.
Wat betekent dit? Dat er straks geen plek meer is zonder signaal. Ook het afgelegen bos, de heide of het vakantiehuisje waar je nu nog naartoe gaat om bij te komen. Voor mensen die gevoelig zijn voor straling, verdwijnen zo de laatste witte plekken.
Wat doen duizenden satellieten met de atmosfeer?
Kijk je alleen naar de straling op de grond, dan valt de belasting van de satellieten zelf mee: ze sturen een smalle bundel naar de schotels. Maar er speelt meer.
Aluminium in de hoge atmosfeer
Satellieten gaan maar een paar jaar mee. Daarna laat men ze terugvallen, zodat ze verbranden in de atmosfeer. José Ferreira en collega's van de University of Southern California publiceerden hierover in 2024 in Geophysical Research Letters. Wat blijkt uit dit onderzoek: verbrandende satellieten brachten in 2022 al 17 ton aluminiumoxide in de atmosfeer. Als de geplande netwerken compleet zijn, wordt dat zo'n 360 ton per jaar: 646 procent boven het natuurlijke niveau. Die deeltjes reageren niet zelf met ozon, maar zetten reacties tussen ozon en chloor in gang. En omdat ze daarbij niet opraken, kunnen ze tientallen jaren de ozonlaag aantasten.
De ionosfeer
Op 550 kilometer hoogte vliegen de satellieten door de ionosfeer: een laag met elektrisch geladen deeltjes (plasma) die sterk reageert op elektromagnetische velden. Sierra Solter-Hunt schreef in 2023 een wetenschappelijke voorpublicatie over de geleidende stofdeeltjes die achterblijven bij het verbranden. Zij rekent met 500.000 tot 1 miljoen satellieten in de komende decennia, en ziet in een eerste analyse van ionosfeerdata een hogere Debye-lengte (een maat voor hoe het plasma zich gedraagt) in de gebieden waar veel ruimtevaart is. Dit is nog niet door collega's beoordeeld, maar haar conclusie is duidelijk: verstoring van de magnetosfeer valt te verwachten en moet intensief worden onderzocht.
Ook hier zie je hetzelfde patroon als bij 5G en 6G: eerst uitrollen, dan pas onderzoeken. Wat straling met de natuur doet, lees je in Wat doet straling met insecten?
Hoe meet je Starlink-straling?
Dat is lastiger dan je denkt. De schotel zendt op 14 GHz. Dat valt buiten het bereik van de meeste meters:
| Bron | Frequentie | Meetbaar met |
|---|---|---|
| Starlink-router (wifi) | 2,4 en 5 GHz | TriField TF2 of Safe and Sound Pro II |
| Starlink-schotel (zenden) | 14 tot 14,5 GHz | Niet met deze meters: de Pro II gaat tot 8 GHz, de mmWave-meter begint bij 20 GHz |
| Ka-band en 26 GHz | 20 tot 40 GHz | Safe and Sound Pro I mmWave |
| Direct-to-cell | 1,6 tot 2,7 GHz | TriField TF2 of Safe and Sound Pro II |
Woon je naast iemand met een Starlink-schotel en wil je precies weten wat je binnenkrijgt? Vraag dan een meting aan huis aan.
Wat kun je doen?
- Heb je zelf Starlink? Zet de schotel zo hoog en zo ver mogelijk van slaap- en verblijfsruimtes, met de bundel vrij naar de lucht. Ga nooit voor de schotel zitten of staan.
- Zet de router 's nachts uit met een tijdschakelaar, en zet hem niet in de slaapkamer. Sluit vaste apparaten aan met een kabel als dat kan. Een MemonizerWLAN op de router harmoniseert de wifi die je wel gebruikt.
- Heb je glasvezel of kabel? Dan heb je Starlink niet nodig. Een kabel blijft de schoonste verbinding.
- Harmoniseer wat je niet zelf in de hand hebt. De satellieten boven je hoofd, de schotel van de buren en straks direct-to-cell zet je niet uit. Afschermen werkt hier niet: de straling komt letterlijk van boven en van alle kanten. Ik kies voor een MemonizerCOMBI voor de hele woning, en buitenshuis een MemonizerBODY. Eerst je eigen bronnen opruimen, dan harmoniseren. Hoe Memon is onderzocht, lees je op Werkt Memon echt?
Wil je weten wat straling met je gezondheid kan doen? Lees dan Gevolgen van straling.
Veelgestelde vragen
Is Starlink-straling schadelijk?
De schotel blijft volgens de Franse metingen ruim binnen de officiële norm. Maar vlak voor de schotel meet je waarden die volgens de bouwbiologie extreem zijn. Afstand en plaatsing zijn daarom belangrijk, net als de wifi-router binnen.
Hoeveel Starlink-satellieten zijn er?
Op 12 oktober 2026 waren er 11.114 actieve Starlink-satellieten, volgens de telling van Jonathan McDowell. Er komen er elke maand bij.
Hoe ver moet je van een Starlink-schotel af blijven?
Bij de ANFR-meting zakte de veldsterkte op 2 meter al flink. Houd zelf liever meer afstand, zeker bij slaapkamers en plekken waar je lang zit, en meet het als je twijfelt.
Wat is direct-to-cell?
Satellieten die werken als zendmast in de ruimte en rechtstreeks verbinding maken met gewone 4G-telefoons. In Europa is Oekraïne eind 2025 begonnen.
Kan ik een Starlink-schotel meten met de TriField TF2?
Nee. De schotel zendt op 14 GHz, ver boven het bereik van de TF2. De wifi-router van Starlink kun je er wel goed mee meten.
Twijfel je over Starlink, of over de schotel van de buren? Neem contact op. Ik denk graag met je mee over een stralingsarme internetverbinding.