Straling en je hart: bloeddruk, hartritme en HRV

Straling en je hart: kan je mobiel of wifi invloed hebben op je bloeddruk, je hartritme en je hartslagvariabiliteit (HRV)? Bij metingen aan huis hoor ik het vaak. Mensen die 's nachts wakker worden met hartkloppingen, of die een onrustig gevoel in hun borst hebben zodra ze lang bellen. In dit artikel lees je wat er uit onderzoek blijkt over mobiel bellen en hoge bloeddruk, over je ECG en je HRV, en wat je zelf kunt doen om je hart 's nachts rust te geven.

Waarom is je hart gevoelig voor straling?

Je hart is een elektrisch orgaan. Elke hartslag begint met een klein elektrisch signaal in de sinusknoop, een groepje cellen in je rechterboezem. Dat signaal loopt in een vaste volgorde door je hartspier. Op een ECG zie je dat terug als de bekende golven en pieken: de P-golf, het QRS-complex en de T-golf.

Je hart klopt bovendien nooit als een metronoom. De tijd tussen twee slagen verschilt steeds een fractie. Die variatie heet hartslagvariabiliteit, of HRV. Ze wordt geregeld door je autonome zenuwstelsel:

• Het sympathische deel is je gaspedaal: vechten of vluchten, hartslag omhoog.
• Het parasympathische deel, met de nervus vagus, is je rem: rust, herstel en vertering.

Een hoge HRV betekent dat je lichaam soepel kan schakelen. Een lage HRV betekent dat het systeem vastloopt in de stand stress. In de cardiologie geldt een lage HRV als een signaal van een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Een systeem dat zelf op fijne elektrische signalen draait, kan reageren op elektromagnetische velden van buitenaf. Dat is geen vreemde gedachte. Het is precies wat in de studies hieronder is gemeten. Wat straling verder met je lichaam doet, lees je op gevolgen van straling.

Verhoogt mobiel bellen je bloeddruk?

Daarover verscheen in 2023 een grote studie in het European Heart Journal – Digital Health. De Chinese onderzoekers Ziliang Ye, Xianhui Qin en collega's gebruikten de gegevens van de UK Biobank. Ze volgden 212.046 Britse volwassenen van 37 tot 73 jaar die bij de start geen hoge bloeddruk hadden. De mediane follow-up was 12 jaar.

Wat blijkt uit dit onderzoek:

• In die periode kregen 13.984 deelnemers hoge bloeddruk.
• Mensen die een mobiele telefoon gebruikten om te bellen, hadden 7% meer kans op hoge bloeddruk dan niet-gebruikers.
• Hoe meer minuten per week, hoe hoger het risico. Wie meer dan 6 uur per week belde, had 25% meer kans dan wie minder dan 5 minuten per week belde.
• Deelnemers met een erfelijke aanleg voor hoge bloeddruk die veel belden, hadden het hoogste risico van allemaal.

Opvallend: de weektijd aan de telefoon bleek doorslaggevend, meer dan het aantal jaren dat iemand al een mobiel had. De auteurs schreven zelf in hun conclusie dat dit vragen oproept over de veiligheid van mobiel bellen, vooral voor mensen die veel bellen. De volledige studie vind je via de DOI van het artikel.

Waarom is dit belangrijk? Wereldwijd hebben ongeveer 1,3 miljard volwassenen tussen 30 en 79 jaar hoge bloeddruk. Het is een van de grootste risicofactoren voor een hartinfarct en een beroerte. Een effect van een paar procent op zo'n grote groep is dus helemaal niet klein.

Bellen in de auto is trouwens een extra belasting. De metalen carrosserie houdt de straling binnen, en onderweg wisselt je telefoon steeds van mast. Daarover lees je meer in Straling in elektrische auto's.

Wat doet straling met je hartritme en je ECG?

In 2024 verscheen in het International Journal of Cell Biology een studie naar de effecten van mobiele telefoons op elektrische hartmetingen. De onderzoekers analyseerden de ECG's van 20 gezonde mannen. De telefoon werd op vier verschillende plekken op het lichaam gelegd. Ze keken tegelijk naar vijf waarden: de hartslag, het PR-interval, het QRS-complex, het QT-interval en het ST-segment.

Wat bleek: na de eerste blootstelling veranderden de ECG-waarden significant. De hartslag, het PR-interval en het QRS-complex werden korter. Het QT-interval en het ST-segment werden langer. Het gewicht van de proefpersonen (BMI) had geen invloed op die veranderingen, de systolische bloeddruk wel. De onderzoekers schrijven de veranderingen toe aan het elektromagnetische veld zelf, en adviseren mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten om minder te bellen en een headset te gebruiken.

Wat blijkt uit onderzoek naar straling en HRV?

Hier zijn de resultaten het sterkst. Drie studies op een rij:

Studie	Wat is er gedaan?	Wat bleek eruit?
Parizek e.a., 2023, Physiological Research	30 gezonde studenten van 20 tot 30 jaar, 5 minuten wifi (2400 MHz) en 4G (2600 MHz) via een antenne op 1 cm van de borst	Bij wifi steeg de sympathische activiteit, bij 4G daalde de vagale (rust)activiteit
Mansourian e.a., 2023, Reviews on Environmental Health	Meta-analyse van 15 experimentele studies bij mensen	Blootstelling verlaagde de HRV-waarden SDNN, SDANN en pNN50
Studie in International Journal of Cell Biology, 2024	20 gezonde mannen, telefoon op vier plekken op het lichaam	Significante veranderingen in hartslag en ECG-intervallen

De studie van Daniel Parizek en collega's van de Comenius Universiteit in Slowakije is het meest interessant. Het veld op de borst was 58 V/m, net onder de geldende limiet van 61 V/m. Toch verschoof de balans in het zenuwstelsel al binnen vijf minuten. Bij wifi steeg de sympathische index significant: het gaspedaal ging in. Bij 4G daalde de HF-HRV: de rem werd zwakker. De hartslag zelf veranderde niet. Je merkt het dus niet aan je polsslag, maar je regelsysteem reageert wel.

De meta-analyse van Mahsa Mansourian en collega's zette 15 experimentele studies naast elkaar. Wat blijkt: door de mens gemaakte elektromagnetische velden verlaagden drie belangrijke HRV-waarden significant. Dat past bij een zenuwstelsel dat minder flexibel wordt.

En het belangrijkste: deze effecten treden op bij niveaus onder de wettelijke limieten, zonder dat het weefsel opwarmt. De normen gaan er juist van uit dat alleen opwarming schadelijk is. Waarom dat uitgangspunt niet klopt, lees je in Normen voor straling: ICNIRP, WHO en Gezondheidsraad en in het artikel over thermische en niet-thermische effecten. Meer studies en wetenschappers vind je op wetenschap over straling.

Hartkloppingen 's nachts: wat hoor ik bij metingen?

Bij metingen aan huis vraag ik altijd naar klachten. Een paar verhalen hoor ik steeds weer:

• Wakker worden met hartkloppingen, vaak midden in de nacht, terwijl er niets aan de hand lijkt.
• Een onrustig, opgejaagd gevoel bij het in slaap vallen.
• Moe opstaan na een volle nacht in bed.

Op de slaapplek vind ik dan regelmatig dezelfde bronnen: de telefoon naast het kussen, die de hele nacht verbinding houdt. De wifi-router op de overloop. Een DECT-basisstation op het nachtkastje. Of een verlengsnoer onder het bed.

Dat sluit aan bij wat de studies laten zien. 's Nachts hoort je parasympathische zenuwstelsel het over te nemen. Je hartslag zakt, je HRV stijgt en je lichaam herstelt. Een bron die je sympathische zenuwstelsel aanzet, werkt daar precies tegenin. Hoe straling je slaap verstoort, lees je in Mobiele straling kan je slaap beïnvloeden.

Belangrijk: hartkloppingen kunnen veel oorzaken hebben. Laat klachten aan je hart altijd door je huisarts of cardioloog onderzoeken. Een meting van je slaapplek is een aanvulling, geen vervanging.

Wat kun je doen?

1. Telefoon niet op je lichaam. Niet in je borstzak, niet in je broekzak, niet in je bh. De afstand tot je lichaam bepaalt hoeveel straling je opvangt. Waarom de officiële SAR-waarde dat niet goed weergeeft, lees je in SAR-waarde van je telefoon: wat zegt het en welke is laag?
2. Bel korter, en via de luidspreker of een bedrade headset. In de UK Biobank-studie steeg het risico met de beltijd per week.
3. Telefoon 's nachts uit de slaapkamer, of in vliegtuigstand met wifi en bluetooth uit.
4. Wifi 's nachts uit. Met een eenvoudige tijdschakelaar gaat de router vanzelf uit als je slaapt. Of bekabel je computer en zet de wifi helemaal uit. Meer tips in Wifi-straling: wat doet het en hoe beperk je het?
5. Meet je slaapplek. Met de TriField TF2 zie je in een paar minuten welke bronnen je bed raken: hoogfrequent, elektrisch en magnetisch. Liever een professional? Ik kom graag langs voor een meting aan huis.

De Europese artsenvereniging EUROPAEM noemt in haar richtlijn voor EMF-gerelateerde klachten (2016) het verminderen of wegnemen van sterke bronnen thuis en op het werk de eerste stap. Dat is precies de volgorde die ik aanhoud.

Eerst je eigen bronnen opruimen, dan harmoniseren. Wat je niet zelf uitzet, zoals de wifi van de buren of de mast in de straat, harmoniseer je met een MemonizerCOMBI in het stopcontact. Voor je smartphone is er de MemonizerMOBILE. Afschermen kies ik liever niet: het spiegelt straling en werkt vaak averechts.

Ook bij Memon is de HRV gemeten. In een dubbelblind onderzoek van de Sigmund Freud Universiteit bij 50 medewerkers van de Stieglbrauerei in Salzburg kreeg de ene groep werkende Memonizers, de andere uitgeschakelde. Niemand wist welke. Wat bleek: in de groep met werkende Memonizers bleven de vitaliteitswaarden van de HRV beter op peil, terwijl de straling op de werkplek gewoon aanwezig bleef. Hoe Memon is getest, lees je op werkt Memon echt? Memon harmoniseert de straling in je omgeving, zodat je lichaam minder belast wordt.

Veelgestelde vragen

Kan straling hartkloppingen veroorzaken?

Studies laten zien dat wifi- en 4G-straling de balans in je autonome zenuwstelsel verschuift naar de stressstand, ook onder de limieten. Veel mensen merken dat als onrust of hartkloppingen, vaak 's nachts. Laat hartklachten altijd medisch onderzoeken, en meet daarnaast je slaapplek.

Krijg je hoge bloeddruk van mobiel bellen?

Uit de UK Biobank-studie met 212.046 deelnemers bleek dat wie meer dan 6 uur per week belde, 25% meer kans had op hoge bloeddruk dan wie minder dan 5 minuten per week belde. Hoe meer beltijd, hoe hoger het risico.

Wat is HRV en waarom is het belangrijk?

HRV is de variatie in tijd tussen twee hartslagen. Een hoge HRV betekent dat je zenuwstelsel soepel schakelt tussen actie en rust. Een lage HRV hangt samen met stress en een hoger risico op hart- en vaatziekten.

Is wifi slecht voor je hart?

In de studie van Parizek e.a. (2023) verhoogde vijf minuten wifi-straling op de borst de sympathische activiteit van het hart bij gezonde jonge mensen. Zet je wifi 's nachts uit en houd de router uit de buurt van je bed.

Merk je dat je hart 's nachts onrustig is en wil je weten of straling een rol speelt? Neem contact op. Samen kijken we wat er bij jou thuis speelt.