Tinnitus en straling: piep in je oren door wifi en 5G?

Heb je tinnitus en vraag je je af of straling van wifi, 5G of je telefoon er iets mee te maken heeft? Die vraag krijg ik steeds vaker. Een piep, een suis of een bromtoon die niemand anders hoort, en die soms verdwijnt als je ergens anders bent. In dit artikel lees je hoe vaak tinnitus voorkomt, wat blijkt uit onderzoek naar mobiel bellen en tinnitus, wat het Frey-effect is, welke rol zware metalen volgens mij spelen en wat je zelf kunt doen.

Hoe vaak komt tinnitus voor?

Tinnitus is het horen van een geluid zonder dat er een bron is. Het kan piepen, suizen, fluiten, ruisen, brommen of zoemen. Vaak hoor je het vooral als het stil is: 's avonds in bed of midden in de nacht.

Het is geen randverschijnsel. In 2022 verscheen in JAMA Neurology de grootste analyse tot nu toe: een systematische review en meta-analyse door Jarach en collega's, met onder anderen de Universiteit Maastricht. Wat blijkt uit dit onderzoek: 14,4% van de volwassenen heeft tinnitus, en 2,3% heeft ernstige tinnitus. Wereldwijd gaat het om meer dan 740 miljoen volwassenen. Voor meer dan 120 miljoen mensen is het een groot probleem.

Je kunt het dus gerust een volksziekte noemen. In de lijst met bekende oorzaken staan lawaai, ouderdom, medicijnen en stress. Straling staat er bijna nooit bij. Toch spreek ik bij metingen aan huis regelmatig mensen bij wie het geluid sterk aan een plek gebonden is: het is er thuis, het verdwijnt op vakantie, en het is terug zodra ze de voordeur weer binnenstappen.

Bij de meldingen na de start van 5G op 3,5 GHz noemde 40% oorsuizen of een piep. Lees de meldingen.

Wat blijkt uit onderzoek naar mobiel bellen en tinnitus?

Het bekendste onderzoek komt uit Wenen. Hans-Peter Hutter en collega's van de Medische Universiteit Wenen publiceerden in 2010 in Occupational and Environmental Medicine een patiënt-controleonderzoek. Ze vergeleken 100 tinnituspatiënten zonder bekende oorzaak met 100 gematchte controlepersonen van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht.

Wat bleek: wie vier jaar of langer een mobiele telefoon gebruikte, had bijna twee keer zoveel kans op tinnitus (odds ratio 1,95). Voor korter gebruik vonden ze een verhoogd risico dat niet statistisch significant was. De onderzoekers adviseren mobiel bellen mee te nemen als mogelijke risicofactor in vervolgonderzoek.

Daar staat een review uit 2024 in Environment International tegenover, onder leiding van Martin Röösli en in opdracht van de WHO. Die concludeert dat er geen aanwijzing is dat straling onder de normen klachten als tinnitus veroorzaakt. Maar lees ook de kleine letters: de onderzoekers noemen de zekerheid van dat bewijs zelf "zeer laag", door weinig studies, inconsistenties en onnauwkeurigheid. Met zo'n basis wordt de blootstelling van miljarden mensen veilig verklaard. Hoe die normen tot stand komen, lees je in Normen voor straling: ICNIRP, WHO en Gezondheidsraad.

Kun je straling horen? Het Frey-effect

Dat je straling kunt horen, is al sinds de jaren zestig bekend. De Amerikaanse neurowetenschapper Allan Frey publiceerde in 1962 in het Journal of Applied Physiology zijn onderzoek naar de reactie van het gehoor op gemoduleerde elektromagnetische energie. Proefpersonen hoorden gepulseerde microgolven als een zoem, een klik, een sis of een klop. Dat gebeurde op afstanden van een paar centimeter tot honderden meters van de zender.

Dit staat bekend als het Frey-effect of microwave hearing. De gangbare verklaring: elke puls verwarmt een heel klein stukje weefsel in het hoofd, en de drukgolf die daardoor ontstaat, bereikt via de schedel het slakkenhuis. Het geluid ontstaat dus in je eigen hoofd, zonder dat er een geluidsbron in de kamer is.

Opvallend: de luidheid hing in Frey's proeven af van de piekwaarde van de pulsen, niet van het gemiddelde vermogen. Juist dat gemiddelde is waar de huidige normen naar kijken. Wifi, DECT en 5G werken allemaal met pulsen. Meer daarover lees je in Wat is 5G en hoe werkt 5G-straling? en in Straling en je hersenen.

Wat hebben zware metalen met tinnitus te maken?

Dat zware metalen slecht zijn voor je gehoor, staat vast. Een paar studies op een rij:

• Kwik. Hoshino en collega's (Fiocruz, Brazilië) publiceerden in 2012 in Cadernos de Saúde Pública een systematische review naar kwik en het gehoor. Wat blijkt uit de 28 studies: alle studies vonden dat kwik schadelijk is voor het gehoor, zowel in het oor zelf als in de verwerking in de hersenen. Die schade aan het centrale gehoorsysteem was blijvend.
• Lood, cadmium en kwik. Een literatuuroverzicht uit 2016 in het International Journal of Environmental Research and Public Health bracht de schadelijke effecten van zware metalen op het perifere en centrale gehoorsysteem in kaart, met en zonder lawaai.
• Kobalt en tin. Zou en collega's analyseerden in 2022 in Frontiers in Public Health gegevens van 8.128 Amerikanen uit het NHANES-onderzoek. De uitkomst: blootstelling aan kobalt en tin hing significant samen met gehoorverlies.

Metalen als antenne: mijn visie

Nu wordt het mijn eigen verhaal. Metalen reageren op elektromagnetische velden: dat is natuurkunde, zo werkt elke antenne. Mijn overtuiging is dat metalen in je lichaam, zoals kwik uit oude amalgaamvullingen, de invloed van straling op je zenuwstelsel versterken. Straling en zware metalen werken dan samen, en de belasting stapelt zich op. Ik ben me ervan bewust dat dit nog niet wetenschappelijk is aangetoond. Het is wat ik zie in de praktijk, en ik roep onderzoekers op dit uit te zoeken.

Wat ik zag bij een dame met nachtelijk oorsuizen

Een voorbeeld uit de praktijk. Een dame in een appartement hoorde sinds een tijd een geluid, vooral 's nachts. Niemand anders hoorde het. Ze had nog veel amalgaam in haar gebit, dus kwik.

Toen ik ging uitzoeken wat er rond haar woning gebeurde, vond ik een straalverbinding die vlak over het gebouw liep. Een straalverbinding is een gerichte bundel tussen twee zenders, vaak tussen zendmasten of schotels op gebouwen. Je kunt het zien als een laserstraal van radiogolven. Het was een zakelijke verbinding, en mijn vermoeden is dat die op vaste tijden in de nacht gegevens verstuurt. Precies de tijden waarop zij wakker lag.

Voor mij was één en één twee. Bewijs is het niet, maar het patroon zie ik vaker: klachten op vaste tijden in de nacht, bij mensen hoog in een gebouw.

Wil je weten wat er over jouw huis loopt? Op kaarten op basis van het Antenneregister, zoals antennekaart.nl, kun je straalverbindingen aanzetten. Klik op een lijn en je ziet de hoogte, de frequentie en de lengte van de verbinding. Hoe hoger je woont of slaapt, hoe dichter je bij zo'n bundel kunt zitten. Zolders en bovenste verdiepingen zijn altijd de plekken waar ik de hoogste waarden van zendmasten meet.

Een brom of zoem die niemand anders hoort

Een ander verhaal. Een dame belde me over een brom- en zoemgeluid. "Het is er altijd. Soms erger. Thuis, maar ook elders." De buurman hoorde niets. Ze begon aan zichzelf te twijfelen.

Diezelfde dag las ik een rapport van het RIVM uit 2018 over meldingen over laagfrequent geluid en het horen van een bromtoon. Volgens het RIVM gaat hinder van een bromtoon vaak samen met "secundaire effecten als hoofdpijn, concentratieproblemen, hartkloppingen en slaapproblemen". Naar schatting 2% van de Nederlandse volwassenen heeft er ernstig last van.

Wat mij opvalt: dat rijtje is precies het rijtje dat ik hoor bij mensen met stralingsklachten. Bij het RIVM zijn het bijzaken van een geluid. Ik draai het om: misschien zijn de brom en de zoem zelf óók een gevolg van stralingsbelasting. Welke klachten vaker voorkomen, lees je op wat kan je merken van de straling om je heen en op gevolgen van straling.

Denk hierbij ook aan vuile stroom. Professor Magda Havas van Trent University beschreef al in 2004 casussen waarbij filters tegen vuile stroom samengingen met minder oorsuizen bij mensen met tinnitus. Wat vuile stroom is, lees je in Vuile stroom (dirty electricity): wat is het en hoe meet je het?

Oortjes en hoortoestellen: een zender in je oor

De bron die het dichtst bij je gehoor zit, steek je er vaak zelf in. Draadloze oordopjes en Bluetooth-koptelefoons zenden vlak naast het slakkenhuis. Wat dat betekent, lees je in Is Bluetooth-straling gevaarlijk?

Wrang is dat juist mensen met gehoorproblemen vaak een hoortoestel met Bluetooth krijgen. Die zenden de hele dag, vlak bij of in het oor. In Zorgt mijn gehoorapparaat ook voor straling? lees je waar je op kunt letten. Gebruik je oortjes, kies dan waar het kan voor oortjes met een snoer.

Wat kun je doen bij tinnitus en straling?

Ga eerst naar je huisarts of KNO-arts om andere oorzaken uit te sluiten. Wil je daarnaast weten of straling meespeelt, dan werk ik altijd in deze volgorde.

1. Meten. Met de TriField TF2 zie je in een paar minuten waar de hoogfrequente straling en de elektrische en magnetische velden in je huis zitten. De weighted-stand geeft een indicatie van vuile stroom. Meet vooral je slaapplek. Voor de hogere frequenties van 5G en straalverbindingen is de Safe and Sound Pro I mmWave geschikt. Liever een volledig beeld? Dan kom ik langs voor een meting aan huis.
2. Let op patronen. Hoor je het geluid op vaste tijden, of alleen op één plek? Schrijf het een week op. Dat zegt vaak meer dan je denkt.
3. Je eigen bronnen opruimen. Wifi 's nachts uit, de DECT-telefoon weg uit de slaapkamer, de telefoon in vliegtuigstand en niet naast je hoofd, en zo min mogelijk draadloze oortjes.
4. Kijk naar zware metalen. Laat je tandarts eens naar oude amalgaamvullingen kijken.
5. Harmoniseren. De mast in de straat en de straalverbinding over het dak zet je niet uit. Afschermen kaatst straling vaak terug en werkt dan averechts. Daarom kies ik na het opruimen voor harmoniseren met de MemonizerCOMBI voor de hele woning. Hoe Memon getest is, lees je op werkt Memon echt?

Eerst je eigen bronnen opruimen, dan harmoniseren.

Veelgestelde vragen

Kan wifi of 5G tinnitus veroorzaken?

Dat is niet bewezen, maar ook niet uitgesloten. In het Weense onderzoek van Hutter (2010) gaf vier jaar of langer mobiel bellen bijna twee keer zoveel kans op tinnitus. De WHO-review die geen verband vond, noemt de zekerheid van het eigen bewijs zeer laag.

Kun je straling echt horen?

Ja. Allan Frey liet in 1962 zien dat mensen gepulseerde microgolven horen als zoemen, klikken of sissen. Dit heet het Frey-effect of microwave hearing.

Zijn zware metalen slecht voor je gehoor?

Ja. Uit studies blijkt dat kwik, lood, cadmium, kobalt en tin samenhangen met gehoorschade. Dat metalen in je lichaam ook de invloed van straling versterken, is mijn visie op basis van de praktijk en nog niet onderzocht.

Wat doe ik als ik 's nachts een brom of zoem hoor?

Meet je slaapkamer en zet je eigen draadloze apparaten 's nachts uit. Kijk of er een straalverbinding of mast vlak bij je woning staat. Hoor je het alleen op één plek, dan is dat een belangrijke aanwijzing.

Twijfel je of straling bij jouw tinnitus een rol speelt? Neem contact op. Ik meet graag met je mee waar het geluid het sterkst is.