5G en gezondheid: is 5G schadelijk? Wat blijkt uit onderzoek
Share
Is 5G schadelijk voor je gezondheid? Officieel is schade niet bewezen. Maar de Gezondheidsraad zegt er zelf bij dat het ook niet uit te sluiten is, en een groeiende groep wetenschappers ziet wel degelijk effecten, ver onder de wettelijke limiet. In dit artikel zet ik op een rij wat er bekend is over 5G en gezondheid: wat de Gezondheidsraad adviseert, wat blijkt uit onderzoek naar kanker, slaap en vruchtbaarheid, wat mensen melden sinds de komst van 3,5 GHz, en wat je zelf kunt doen. Met de bron erbij, zodat je het zelf kunt nalezen.
5G en gezondheid in het kort
- De wettelijke limiet gaat alleen uit van opwarming van weefsel, gemiddeld over zes minuten. Biologische effecten daaronder tellen niet mee.
- De Gezondheidsraad (2020): schade is niet bewezen, maar ook niet uit te sluiten. Advies: houd de blootstelling zo laag als redelijkerwijs mogelijk en wacht met 26 GHz.
- Een rapport voor het Europees Parlement (2021) noemt de frequenties waarop 5G nu draait waarschijnlijk kankerverwekkend.
- In de eerste week na de start van 3,5 GHz kwamen ruim 500 meldingen binnen op mijn meldpunt, vooral over hoofdpijn, oorsuizen, vermoeidheid en slecht slapen.
- Wat je zelf kunt doen: meten, je eigen bronnen opruimen en harmoniseren in plaats van afschermen.
Wil je vooral weten wat je ertegen kunt doen? Lees dan mijn pagina over beschermen tegen 5G. Hoe 5G technisch werkt, staat in Wat is 5G en hoe werkt 5G-straling?
Welke 5G-frequenties zijn er in Nederland?
5G komt niet in plaats van 4G, maar er bovenop. Het is dus een optelsom. In Nederland gaat het om vier banden:
- 700 MHz: sinds 2020, groot bereik van enkele kilometers.
- 3,5 GHz: sinds juli 2024, bereik tot 1 à 2 kilometer. Daardoor komen er meer antennes, dichter bij huis.
- 26 GHz (millimetergolven): verwacht vanaf 2027, bereik zo'n 100 meter. Dat betekent antennes in lantaarnpalen en op gevels.
- 60 GHz: vrij te gebruiken, bereik zo'n 30 meter, en met betaalbare meters niet te meten.
Nieuw bij 5G is beamforming: de antenne richt een bundel op de gebruiker. Vergelijk het met een gewone ledzaklamp en een laserlamp: dezelfde led, dezelfde batterij, een andere techniek. Daardoor wisselt je blootstelling veel sterker dan bij 4G. Wat er na 5G komt, lees je in Wat is 6G?
Wat blijkt uit het advies "5G en gezondheid" van de Gezondheidsraad?
In september 2020 bracht de Gezondheidsraad het advies 5G en gezondheid uit. Wat blijkt daaruit:
- Er is geen bewijs dat de blootstelling onder de limieten schade geeft, maar schade is ook niet uit te sluiten.
- De raad adviseert de blootstelling zo laag te houden als redelijkerwijs mogelijk.
- De 26 GHz-band pas in te zetten als onderzoek uitwijst dat het veilig is.
- De gezondheid van de bevolking te blijven volgen terwijl 5G wordt uitgerold.
Het RIVM zegt het op dezelfde manier: geen bewijs voor schade onder de limieten, maar wel een vinger aan de pols bij de uitrol van 5G, omdat het aantal bronnen blijft groeien. Voor mij is dat de kern: als de overheid zelf zegt dat het niet uit te sluiten is en dat je de blootstelling laag moet houden, dan is het verstandig om dat thuis ook te doen.
Wat blijkt uit onderzoek naar 5G en kanker?
- WHO, 2011. Het kankeragentschap van de WHO deelde radiofrequente straling in als mogelijk kankerverwekkend (IARC, groep 2B). Dat geldt voor alle mobiele straling, dus ook voor 5G.
- Amerikaanse overheid, 2018. Het National Toxicology Program stelde zo'n 3.000 ratten en muizen twee jaar bloot aan mobiele straling. Wat blijkt: duidelijk bewijs voor kwaadaardige harttumoren (schwannomen) bij mannelijke ratten, en aanwijzingen voor hersentumoren (NTP, 2018).
- Ramazzini-instituut, 2018. Ratten blootgesteld aan straling zoals van een zendmast, ver onder de wettelijke limiet. Wat blijkt: dezelfde zeldzame harttumor als bij het NTP, in een ander lab en op een andere manier blootgesteld (Falcioni e.a., 2018).
- WHO-review, 2025. Een door de WHO zelf gefinancierde systematische review van dierstudies vond met hoge zekerheid meer hersen- en harttumoren bij blootgestelde ratten (Mevissen e.a., 2025).
- Europees Parlement, 2021. In het rapport Health impact of 5G (STOA) deelden de onderzoekers de frequenties van 450 tot 6.000 MHz in als waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen. Daaronder vallen de 700 MHz en de 3,5 GHz waarop 5G nu in Nederland draait. Ook vonden ze aanwijzingen voor minder vruchtbaarheid bij mannen. Voor de hogere frequenties (26 GHz en hoger) waren er volgens het rapport te weinig goede studies.
- Bij mensen. De Zweedse onderzoeksgroep van Lennart Hardell koppelt langdurig mobiel bellen aan glioom en akoestisch neuroom. Andere studies vinden dat verband niet. Critici wijzen erop dat de meeste data van vóór het smartphonetijdperk komen.
Wat de studies laten zien over straling en tumoren, lees je uitgebreider in Straling en kanker: wat blijkt uit de studies? En een overzicht van de wetenschappers die waarschuwen, staat op wat zegt de wetenschap.
Wat blijkt uit onderzoek naar klachten, slaap en vruchtbaarheid?
Kanker is het bekendste onderwerp, maar de klachten die ik bij metingen aan huis het vaakst hoor, zijn hoofdpijn, oorsuizen, slecht slapen en vermoeidheid. Prof. Martin Pall, Henry Lai en anderen beschrijven effecten die niets met opwarming te maken hebben: oxidatieve stress, DNA-schade en de calciumkanalen in je cellen die opengezet worden. Precies die niet-thermische effecten vallen buiten de wettelijke limiet.
Over vruchtbaarheid is veel onderzoek gedaan. Wat blijkt:
- Menselijk zaad vier uur naast een laptop met wifi: minder beweeglijk, meer DNA-breuken.
- Straling van mobiele telefoons hangt samen met slechtere beweeglijkheid en vitaliteit van zaadcellen.
- In 21 van 27 studies schaadt radiofrequente straling het zaad: minder beweeglijkheid, meer vrije radicalen en DNA-schade, via de mitochondriën.
- Een overzichtsartikel noemt minder zaadcellen, afwijkende vorm, oxidatieve stress en veranderingen in hormonen.
Over straling en je nachtrust lees je meer in Mobiele straling kan je slaap beïnvloeden. Over zwangerschap in Straling, zwangerschap en vruchtbaarheid. En over het verschil met een burn-out in Burn-out of stralingsklachten?
Wat melden mensen sinds de komst van 3,5 GHz?
Op 10 juli 2024 gingen de eerste masten aan op de nieuwe 5G-frequentie van 3,5 GHz. Een paar dagen eerder had ik een meldpunt geopend. Ik verwachtte een handvol reacties. Het werden er 744, waarvan meer dan 500 in de eerste week. Wat het vaakst terugkwam:
- hoofdpijn of druk op het hoofd: 46%
- oorsuizen, piep of tinnitus: 40%
- vermoeidheid en uitputting: 33%
- slecht slapen: 32%
- duizeligheid of misselijkheid: 29%
Dat is precies het beeld dat onderzoekers al in de jaren zeventig beschreven bij mensen die beroepsmatig met microgolven werkten. Alle cijfers en reacties lees je in Meldingen na 5G op 3,5 GHz.
Waarom "binnen de norm" niet hetzelfde is als veilig
De overheid zegt dat tot 10.000.000 µW/m² geen kwaad kan. Dat is gebaseerd op alleen het warmte-effect. De bouwbiologische richtwaarden (SBM-2024), die gebaseerd zijn op veel onderzoeken en praktijkervaring, stellen dat alles boven 0,1 µW/m² op je slaapplek al verstorend is, en alles boven 1.000 µW/m² extreem.
We zitten dus met een enorm gat: 10 miljoen tegenover 0,1. Het wordt nog groter, want de overheid vlakt de pieken uit en rekent met een gemiddelde over zes minuten (het opwarmingseffect), terwijl de SBM-2024 uitgaat van de pieken (het biologische effect).
Een internationale groep wetenschappers (ICBE-EMF) publiceerde in Environmental Health dat de aannames achter de huidige limieten niet kloppen (2022). Volgens hen beschermen die limieten uit de jaren negentig kinderen, gevoelige mensen en de bevolking niet voldoende, en zijn er voor de nieuwe vormen van 5G nog geen goede gezondheidsstudies. Het hele verhaal lees je in Normen voor straling.
Is 5G schadelijk voor kinderen?
Alle straling is voor kinderen zwaarder dan voor volwassenen, om meerdere redenen:
- Straling werkt in op je fijngevoelige zenuwstelsel, en dat van kinderen is nog niet volgroeid.
- Kinderen hebben een dunnere schedel, waardoor straling dieper doordringt.
- Kinderen groeien op in de straling: ze worden er hun hele leven aan blootgesteld.
Meer lees je in Straling en kinderen.
5G-straling in huis: hoeveel is normaal?
Normaal is 0,0 µW/m². Het gaat om een niet-natuurlijke frequentie die we gewoon niet gewend zijn. Ons systeem is hier niet op ingericht. Vaak wordt geroepen dat zonlicht ook een frequentie heeft en dat die sterker is. Dat klopt, maar daar zijn wij als mens tegen bestand. Sterker nog, het voedt ons.
Je kunt niet verwachten dat je overal op 0,1 µW/m² uitkomt. Daarvoor zou je bij wijze van spreken naar de toendra in Siberië moeten verhuizen. Maar je kunt wel stellen dat alles boven de 1.000 µW/m² niet oké is. Bij een woning met zicht op een mast kan het zomaar oplopen tot meer dan 1.000.000 µW/m². De hoogste waarde op emfkaart.nl is 3.180.000 µW/m², en dat is het maximum dat de gebruikte meter aankan.
Hoe meet je 5G in je eigen woning?
- Met de TriField TF2 meet je alle straling tussen 20 MHz en 6 GHz in één keer. Hij zegt niet of het 4G, 5G of wifi is, maar dat is voor je gezondheid ook niet zo belangrijk. Voor thuisgebruik is dit de beste keus.
- Met de Safe and Sound Pro II meet je tussen 200 MHz en 8 GHz. Het voordeel: hij laat de geluiden horen. Die leer je herkennen, en dan weet je wát je meet. De geluiden vind je onderaan de collectie Stralingsmeters.
- De 26 GHz meet je met de Safe and Sound Pro I mmWave. Die meet weer niet de 700 MHz en de 3,5 GHz.
Welke meter je ook gebruikt: het zijn altijd momentopnames, omdat beamforming de straling sterk laat wisselen. En de 60 GHz meet je met geen enkele betaalbare meter; daarvoor heb je een dure spectrumanalyzer nodig. Liever dat ik het meet en meekijk? Dat kan met een meting aan huis.
Hoeveel 5G komt er door de muur van je woning?
Dat hangt af van de afstand tot de mast, of je er zicht op hebt, hoe sterk de mast is, en waar je muren van gemaakt zijn:
- Hout, gips en glaswol: weinig demping. Het signaal komt er grotendeels doorheen.
- Cellenbeton en kalkzandsteen: matig. Duidelijk lager, maar niet weg.
- Baksteen: matig tot vrij sterk, afhankelijk van dikte en vocht.
- Gewapend beton: sterk.
Ook hier geldt: meten is weten.
Een 5G-zendmast vlak bij je huis: wat betekent dat?
Dat betekent dat je goed in de gaten mag houden hoe het met je gezondheid gaat, zeker als je vanuit de slaapkamer zicht hebt op de mast. Op antennekaart.nl zie je welke mast het is en met welk vermogen hij zendt. Op de computer gaat dat zo:
- Selecteer links "5G".
- Klik op het bolletje bij de zendmast.
- Rechts verschijnt een tabel zoals deze:

Je ziet 40°, 180° en 290°: de richting waarin de antennes staan, gemeten vanaf het noorden. Kijk bij de 40° naar "vermogen":
- 33,8 dBW = 2.400 watt
- 36,8 dBW = 4.800 watt
- 49 dBW = 80.000 watt
Wat een klein verschil lijkt, kan een enorm verschil in zendkracht zijn. Elke 3 dB is een verdubbeling.
Wat kun je doen om jezelf en je gezin te beschermen tegen 5G?
De eerste reactie is afschermen, weghalen, blokkeren. Dat is logisch, zo denk je bij water ook: filteren! Maar het is niet de juiste weg. Afschermen helpt wel, zie de waarden bij de verschillende muren, maar het is complex, het weerkaatst ook je eigen wifi en bluetooth, en je moet precies weten wat je doet. Lees eerst Afschermen tegen 5G-straling: waarom het vaak averechts werkt.
Beter is het om er anders mee om te gaan. Omdenken:
- Meten. Weet wat er bij jou binnenkomt, en vooral op je slaapplek.
- Je eigen bronnen opruimen. Wifi 's nachts uit, de telefoon in vliegtuigstand en buiten de slaapkamer, geen DECT-basisstation naast het bed. Dat kost niets.
- Harmoniseren wat je niet zelf uitzet. De mast in de straat en de wifi van de buren haal je niet weg. Daarvoor harmoniseer ik de woning met een MemonizerCOMBI.
Waarom ik voor Memon kies? Als EMF-adviseur heb ik de bekendste apparaten tegen straling naast elkaar gezet: Blushield, Somavedic, Wibronic, emGuarde, Cosmic Tower en meer. Met dezelfde meetlat voor elk merk, ook voor Memon. Lees het in mijn vergelijking van apparaten tegen straling. En kijk naar wat anderen al doen: bijna 700 bedrijven, vooral in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk, de ervaringen van klanten, de ervaringen die medisch verslaggever Tilo Rössler optekende, en het dubbelblinde onderzoek van de Sigmund Freud Universiteit in Wenen.
Neem je gezondheid serieus en ga aan de slag!
Veelgestelde vragen over 5G en gezondheid
Is 5G schadelijk voor je gezondheid?
Officieel is schade onder de limieten niet bewezen, maar volgens de Gezondheidsraad ook niet uit te sluiten. Dierstudies van het NTP, het Ramazzini-instituut en een WHO-review vonden tumoren onder de wettelijke limiet, en een rapport voor het Europees Parlement noemt de 5G-frequenties waarschijnlijk kankerverwekkend. Voor mij is dat genoeg reden om de blootstelling laag te houden.
Is 5G gevaarlijker dan 4G?
Het is in ieder geval een optelsom: 5G komt er bovenop. Nieuw zijn de hogere frequenties, meer antennes dichter bij huis en beamforming, waardoor de straling sterker wisselt. Wat de nieuwe frequenties op lange termijn doen, is nog slecht onderzocht. Dat zegt ook het rapport voor het Europees Parlement.
Kan 5G klachten geven zoals hoofdpijn, tinnitus of slecht slapen?
Ja. Dat zijn de klachten die het vaakst gemeld werden na de start van 3,5 GHz, en die ik bij metingen aan huis steeds weer hoor. Zie ze als een eerste signaal, en een reden om in actie te komen voordat het erger wordt.
Wat is het verschil tussen 700 MHz, 3,5 GHz en hogere 5G-frequenties?
Technisch: hoe hoger de frequentie, hoe korter het bereik en hoe meer antennes er nodig zijn. Voor je lichaam: je reageert op elke frequentie weer anders, en elke frequentie dringt anders door. Elke band is ook nog verdeeld over de providers. Bij 700 MHz gebruikt Vodafone bijvoorbeeld 763 MHz, KPN 773 MHz en Odido 783 MHz.
Hoe ver reikt een 5G-zendmast?
Zonder alle mitsen en maren: 700 MHz enkele kilometers, 3,5 GHz maximaal 1 à 2 kilometer, 26 GHz zo'n 100 meter en 60 GHz zo'n 30 meter.
Wat is µW/m²?
Microwatt per vierkante meter. Stel je een kartonnen plaat voor van een meter bij een meter. Met die plaat vang je een deel van de energie van de zendmast op. Hoeveel dat is, druk je uit in µW/m².
Wat is een veilige waarde voor 5G-straling?
Volgens de bouwbiologische richtwaarden (SBM-2024) is alles boven 0,1 µW/m² op je slaapplek al verstorend en alles boven 1.000 µW/m² extreem. Dat geldt voor alle hoogfrequente straling bij elkaar, dus 5G, 4G en wifi samen.
Is 5G in de slaapkamer een probleem?
Ja, maar het hangt af van de sterkte van het signaal. In de slaapkamer herstelt je lichaam, en daar telt het dus het zwaarst. Kijk ook naar je eigen wifi: die staat vaak dichterbij dan de mast.
Is een 5G-telefoon schadelijker dan een 4G-telefoon?
In theorie wel. 2G en 3G zijn bijna uitgezet, 4G en 5G draaien allebei, en als beide actief zijn, krijg je samen meer straling. Met 5G komen er een nieuwe frequentie en beamforming bij zodra je data opvraagt.
Moet ik 5G op mijn telefoon uitschakelen?
Dan zet je de nieuwe frequenties uit voor jouw telefoon, niet voor die van de buurman. Staat de 4G-mast verder weg, dan moet je telefoon wel harder zenden. Maar je geeft er een signaal mee af: 5G hebben we niet nodig, we kunnen alles met 4G.
Is een 5G-telefoon in je broekzak een probleem?
Ja, net als een 4G-telefoon. Zie de studies naar vruchtbaarheid hierboven. Zet hem liever in een tas of jaszak, en in vliegtuigstand als je hem niet gebruikt. Over plaatjes en stickers voor je telefoon lees je in Anti-straling voor je telefoon.
Wat is schadelijker: 5G of wifi?
Ik heb een lichte neiging naar wifi, omdat wifi een puls van 10 Hz heeft, zie dit blog. Maar uiteindelijk hangt alles af van de afstand. Je router staat vaak een paar meter van je bed, de mast honderden meters verderop.
Kan straling van een 5G-mast door muren heen?
Ja, net als alle andere straling. Het wordt minder, maar het gaat erdoorheen. Hoeveel, hangt af van het materiaal; zie het overzicht hierboven.
Houdt HR++-glas 5G tegen?
Ja, zeker de hogere frequenties. Maar let op: het weerkaatst ook je wifi en bluetooth binnen. En het blokkeert het levengevende infrarood van het zonlicht. Memon werkt met deze golflengte, dus dat compenseert.
Helpt aluminiumfolie of raamfolie tegen 5G?
Het houdt straling tegen, maar let hier heel goed op: het kan een tegengesteld effect hebben, omdat signalen binnen gaan weerkaatsen en je telefoon harder gaat zenden. Neem dit blog serieus; je zou niet de eerste zijn die er een verkeerde beslissing mee neemt.
Heeft een 5G-mast invloed op de waarde van mijn woning?
Veel mensen zien alleen het mindere uitzicht. Maar steeds meer mensen en bedrijven beseffen wat straling met je doet. In grote lijnen zal het dus wel invloed hebben.
Waarom worden er zoveel kleine 5G-antennes geplaatst?
Om twee redenen: hoe hoger de frequentie, hoe korter het bereik, dus hoe meer zenders er nodig zijn. En hoe meer mensen 5G gebruiken, hoe meer capaciteit er nodig is. Die kleine zenders heten small cells: geen mast, maar een antenne in een lantaarnpaal of op de hoek van een gebouw. Vaak niet sterker, wel dichterbij, en qua belasting kan dat heftiger zijn.
Wat betekenen Massive MIMO en beamforming?
MIMO staat voor Multiple Input, Multiple Output: veel kleine zendertjes in één antenne. Daarmee kan de mast een gerichte bundel naar een gebruiker sturen: beamforming. In zo'n bundel kan de belasting zelfs boven de toch al torenhoge norm van de overheid uitkomen.
Wordt mijn blootstelling hoger als meer mensen 5G gebruiken?
Ja, het is een kwestie van vraag en aanbod. Woon je tussen een 5G-mast en een druk winkelcentrum, dan gaat er meer straling van die mast naar dat winkelcentrum, dwars langs jouw huis.
Wat er na 5G komt, lees je in Wat is 6G? Twijfel je wat je bij jou thuis het beste kunt aanpakken? Neem contact op, ik denk graag met je mee.


1 reactie
Waarom schadelijke wi-fi straling implementeren als er ook Wi-li en Li-fi bestaat dat dan niet schadelijk zou zijn…We kiezen werkelijk voor de meest ziekmakende straling, lijkt het wel…